İngiltere Rekabet Kurumu (CMA), dijital pazardaki hakim durumunu denetlemek amacıyla Google'a yeni bir düzenleme getirdi. Buna göre, haber siteleri içeriklerinin Google'ın yapay zeka destekli arama özetlerinde kullanılmasını engelleyebilecek. 3 Haziran 2026'da duyurulan karar, yayıncılara opt-out (çıkış) hakkı tanırken, aynı zamanda Google'ın bu özetler için adil ücret ödemesi gerektiğini de vurguluyor. CMA'nın bağımsız bir heyet tarafından hazırlanan raporu, dijital reklam pazarındaki rekabeti artırmayı ve haber kuruluşlarının gelirlerini korumayı hedefliyor. Karar, küresel çapta yankı uyandırırken, Avrupa Birliği ve ABD'deki benzer düzenlemeler için emsal teşkil edebileceği belirtiliyor.
Gelişmenin arka planı
Google, 2024 yılında kullanıma sunduğu AI Overviews (Yapay Zeka Özetleri) özelliğiyle, arama sonuçlarının üst kısmında doğrudan yanıtlar sunmaya başladı. Bu özellik, kullanıcıların haberlere tıklamadan bilgi almasına olanak tanırken, haber sitelerinin trafiğinde ciddi düşüşe neden oldu. Guardian, New York Times ve Reuters gibi büyük yayıncılar, içeriklerinin izinsiz kullanıldığı gerekçesiyle Google'a karşı lobi faaliyetleri yürütüyordu. CMA raporu, Google'ın arama pazarındaki yüzde 90'lık hakimiyetini değerlendirerek, yapay zeka özetlerinin yayıncıların gelirlerini %15-30 oranında azalttığını ortaya koydu. Karar kapsamında, Google'ın üç ay içinde bir uyum planı sunması ve yayıncılarla müzakerelere başlaması gerekiyor. Aksi halde, şirkete küresel cirosunun yüzde 10'una kadar para cezası verilebilecek.
Bölgesel ve küresel boyut
CMA'nın kararı, yalnızca İngiltere'yi değil, küresel medya ekosistemini de etkileyebilecek nitelikte. Avrupa Birliği, Dijital Piyasalar Yasası (DMA) kapsamında Google'ın yapay zeka uygulamalarını incelemeye alırken, ABD'de ise Adalet Bakanlığı'nın Google'a karşı açtığı antitröst davası sürüyor. Uzmanlar, İngiltere'nin bu adımının diğer ülkeler için bir model oluşturabileceğini belirtiyor. Öte yandan, Google kararın "rekabeti değil, inovasyonu engelleyeceğini" savunarak itiraz edeceğini açıkladı. Ancak CMA, yapay zeka özetlerinin telif hakları ihlali oluşturduğunu ve yayıncıların emeğinin karşılıksız kullanılamayacağını vurguladı. Gelişme, OpenAI, Microsoft ve diğer teknoloji şirketlerini de yakından ilgilendiriyor; zira bu şirketler de benzer yapay zeka araçlarıyla haber içeriklerini kullanıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de dijital medya ve haber siteleri, benzer bir sorunla karşı karşıya. Google'ın yapay zeka özetleri, Türkçe haber sitelerinin trafiğini de olumsuz etkiliyor. CMA'nın kararı, Türkiye'deki Rekabet Kurumu ve Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) için emsal teşkil edebilir. Özellikle yerel haber sitelerinin ayakta kalması ve dijital reklam gelirlerinin korunması açısından, Türkiye'nin de benzer düzenlemeler yapması gündeme gelebilir. Ayrıca, Türkiye'nin Avrupa Birliği ile uyum sürecinde, AB'nin dijital düzenlemelerine paralel adımlar atması bekleniyor. Bu karar, Ankara'nın dijital egemenlik politikaları çerçevesinde yerli haber platformlarını koruma çabalarına yeni bir ivme kazandırabilir.
