İngiltere'de Ekim ayından bu yana yürürlükte olan yeni bir uygulamayla, ertesi gün hapı yüksek cadde eczanelerinde ücretsiz olarak sunuluyor. Sağlık Bakanlığı'nın başlattığı bu program kapsamında, yüz binlerce kadın acil kontrasepsiyon hapına kolayca erişim sağladı. Uygulama, özellikle düşük gelirli kadınlar için önemli bir kolaylık olarak değerlendirilirken, sağlık uzmanları tarafından da olumlu karşılanıyor.
Gelişmenin Arka Planı
İngiltere'de daha önce sadece reçete ile veya eczanelerde belirli bir ücret karşılığında temin edilebilen ertesi gün hapı, Ekim 2023'te başlatılan pilot programla birlikte ücretsiz hale getirildi. Program, Sağlık Bakanlığı tarafından finanse ediliyor ve ülke genelindeki zincir eczanelerde uygulanıyor. Amaç, istenmeyen gebeliklerin önlenmesi ve kadınların acil kontrasepsiyon yöntemlerine erişimini kolaylaştırmak.
Uygulamanın ilk aylarında, yüz binlerce kadının bu hizmetten yararlandığı bildirildi. Sağlık Bakanlığı yetkilileri, programın başarılı olduğunu ve kadınların büyük bir kısmının eczanelere başvurduğunu belirtti. Özellikle genç kadınlar arasında farkındalığın artmasıyla birlikte, acil kontrasepsiyona başvuru oranlarında da gözle görülür bir artış yaşandı.
Ancak uygulama, muhafazakar çevrelerden bazı eleştiriler de aldı. Bazı gruplar, ücretsiz dağıtımın cinsel aktiviteyi teşvik edebileceği endişesini dile getirdi. Sağlık uzmanları ise bu endişelerin yersiz olduğunu, acil kontrasepsiyonun bir doğum kontrol yöntemi olmadığını ve düzenli kullanım için uygun olmadığını vurguladı.
Bölgesel ve Küresel Boyut
İngiltere'deki bu uygulama, Avrupa genelinde de dikkatle izleniyor. Bazı ülkeler benzer politikaları değerlendirirken, diğerleri ise mevcut sistemlerini gözden geçiriyor. Örneğin, Fransa'da ertesi gün hapı eczanelerde ücretsiz olarak verilirken, Almanya'da ise reçete gerektiriyor. İngiltere'nin bu adımı, kadın sağlığı alanında önemli bir ilerleme olarak görülüyor.
Küresel ölçekte ise acil kontrasepsiyona erişim, cinsel sağlık ve üreme hakları bağlamında önemli bir gösterge olarak kabul ediliyor. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), acil kontrasepsiyonun güvenli ve etkili bir yöntem olduğunu ve yaygınlaştırılması gerektiğini belirtiyor. İngiltere'deki bu uygulama, diğer ülkeler için de bir model oluşturabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İngiltere'deki bu gelişme, Türkiye'de de tartışmalara yol açabilir. Türkiye'de ertesi gün hapı, eczanelerde reçetesiz satılmakla birlikte, fiyatı nedeniyle herkesin erişimine açık değil. Özellikle genç kadınlar ve düşük gelirli kesimler için maliyet engeli oluşturabiliyor. Sağlık Bakanlığı'nın benzer bir ücretsiz dağıtım programını değerlendirmesi, toplumsal cinsiyet eşitliği ve kadın sağlığı açısından önemli bir adım olabilir. Ayrıca, bu tür politikaların Avrupa Birliği üyelik sürecindeki Türkiye'nin kadın hakları konusundaki uyumunu da olumlu etkileyebileceği düşünülüyor.
