İngiltere'de işyerlerinde engelli ayrımcılığına ilişkin şikayetler hızla artarken, uyuşmazlık çözüm kuruluşu Acas'ın başkanı, iş mahkemesi sisteminin "muazzam bir baskı" altında olduğunu belirtti. Artan davalar, işverenlerin engelli çalışanlara yönelik tutumlarında sistematik bir sorun olduğunu gösteriyor. Uzmanlar, pandemi sonrası uzaktan çalışma düzenlemeleri ve ruh sağlığı konusundaki farkındalığın bu artışta etkili olduğunu belirtiyor.
Artan Davaların Arka Planı
İngiltere'de işyerinde engelli ayrımcılığı iddiaları son yıllarda istikrarlı bir şekilde artıyor. Acas (Danışma, Uzlaşma ve Tahkim Servisi) tarafından sağlanan verilere göre, engelli ayrımcılığına ilişkin açılan dava sayısı 2020'den bu yana önemli ölçüde yükseldi. Bu artışta, 2010 Eşitlik Yasası kapsamında engelli bireylere tanınan hakların daha fazla kişi tarafından bilinmesi ve çalışanların haklarını arama konusunda cesaretlenmesi etkili oldu.
Acas başkanı, iş mahkemelerinin artan iş yükü karşısında yetersiz kaldığını vurguladı. Mahkeme sisteminin kapasitesinin sınırına ulaştığını ve davaların sonuçlanmasının yıllar sürebildiğini ifade etti. Bu durum, hem çalışanlar hem de işverenler için belirsizlik yaratıyor ve adalete erişimi zorlaştırıyor.
Uzmanlara göre, pandemi sonrası dönemde uzaktan çalışmanın yaygınlaşması, engelli çalışanlar için makul düzenlemelerin sağlanması konusunda yeni anlaşmazlıklara yol açtı. Özellikle ruh sağlığı sorunları yaşayan çalışanlar, işverenlerin yeterli desteği sağlamadığını öne sürerek dava açıyor. Ayrıca, işe alım süreçlerinde ve terfilerde engelli adaylara yönelik ayrımcılık iddiaları da artış gösterdi.
Bölgesel ve Küresel Boyut
İngiltere'deki bu gelişme, diğer gelişmiş ülkelerde de benzer eğilimlerle paralellik gösteriyor. ABD, Kanada ve Avustralya gibi ülkelerde de engelli ayrımcılığı davalarında artış yaşanıyor. Ancak İngiltere'deki durum, Brexit sonrası düzenleyici çerçevenin değişmesi ve pandeminin işgücü piyasası üzerindeki kalıcı etkileriyle daha da karmaşıklaşıyor.
Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) verilerine göre, dünya genelinde engelli bireylerin işgücüne katılım oranı hala düşük ve ayrımcılık yaygın. İngiltere'deki davalardaki artış, küresel ölçekte engelli hakları konusunda farkındalığın arttığını ancak uygulamada hala ciddi sorunlar olduğunu gösteriyor. Bu durum, şirketlerin çeşitlilik ve kapsayıcılık politikalarını gözden geçirmesi gerektiğini ortaya koyuyor.
İşverenler, artan dava maliyetleri ve itibar riski nedeniyle engelli çalışanlara yönelik politikalarını iyileştirmeye başladı. Ancak küçük ve orta ölçekli işletmeler, makul düzenlemelerin maliyetinden şikayet ediyor. Hükümetin bu konuda daha fazla rehberlik sağlaması ve iş mahkemelerine ek kaynak aktarması bekleniyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İngiltere'de engelli ayrımcılığı davalarındaki artış, Türkiye için de önemli dersler içeriyor. Türkiye'de engelli istihdamı kontenjanlarla desteklense de işyerinde ayrımcılık ve makul düzenlemelerin eksikliği yaygın bir sorun. İngiltere'deki gelişmeler, engelli hakları konusunda yasal çerçevenin güçlendirilmesi ve denetim mekanizmalarının etkinleştirilmesi gerektiğini gösteriyor. Ayrıca, pandemi sonrası uzaktan çalışma düzenlemelerinin engelli çalışanlar için nasıl tasarlanacağı Türkiye için de güncel bir tartışma. İşverenlerin farkındalığını artırmak ve ayrımcılıkla mücadele için bağımsız bir eşitlik kurumunun güçlendirilmesi faydalı olacaktır.
