İngiltere'de elektrikli scooter (e-scooter) kazaları endişe verici boyutlara ulaşıyor. Ülkenin kuzeyindeki üç büyük travma merkezi — Liverpool, Manchester ve Sheffield — son dönemde 16 yaş altı yaklaşık 500 çocuğun e-scooter kazalarında yaralanarak tedavi edildiğini açıkladı. Yaralananlar arasında 9 yaşında çocukların bile bulunması, konunun ciddiyetini gözler önüne seriyor. Uzmanlar, e-scooter kullanımının yasal çerçevesinin netleştirilmesi ve denetimlerin artırılması gerektiğini vurguluyor.
Kazalardaki artışın arka planı
Liverpool Üniversite Hastanesi, Manchester Kraliyet Hastanesi ve Sheffield'deki Northern General Hastanesi'nden alınan verilere göre, bu üç merkez son iki yılda 16 yaş altı 500'den fazla e-scooter kazası mağduruna müdahale etti. Yaralanmaların büyük bölümünü kafatası kırıkları, iç kanamalar ve ciddi ortopedik travmalar oluşturuyor. Özellikle 9-12 yaş arası çocukların kasksız ve trafik kurallarına aykırı şekilde scooter kullandığı belirtiliyor.
İngiltere'de e-scooter'lar, kiralık modellerde pilot bölgelerde yasal olsa da, özel mülkiyetteki scooterların kamuya açık alanlarda kullanımı hâlâ yasa dışı. Ancak bu yasak, özellikle gençler arasında yaygın biçimde ihlal ediliyor. Polis kayıtları, son bir yılda e-scooter kaynaklı trafik suçlarında yüzde 40 artış yaşandığını gösteriyor. Uzmanlar, sürücü belgesi ve sigorta şartı getirilmeden yapılan bu tür kullanımın kazaları tetiklediğine dikkat çekiyor.
Çocuk cerrahları, vakaların ciddiyetinin arttığını ve bazı çocukların ömür boyu sakatlık riskiyle karşı karşıya olduğunu belirtiyor. Manchester Kraliyet Hastanesi'nden yapılan açıklamada, "Bu kazaların büyük bölümü önlenebilir nitelikte. Ailelere ve yerel yönetimlere büyük görev düşüyor" denildi.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu durum yalnızca İngiltere'ye özgü değil. Avrupa genelinde e-scooter kullanımı hızla yayılırken, kazalara bağlı acil servis başvurularında da belirgin bir artış yaşanıyor. Almanya, Fransa ve İspanya'da da benzer tablolar kayıtlara geçti. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) raporlarına göre, e-scooter kazaları özellikle 15-29 yaş aralığındaki bireylerde trafik kaynaklı yaralanmaların başlıca nedenlerinden biri hâline geldi.
Uzmanlar, hükümetlerin bu yeni ulaşım araçlarına yönelik düzenlemeleri hızlandırması gerektiğini savunuyor. Kask zorunluluğu, hız sınırı, yaş sınırı ve eğitim programları gibi önlemlerin acilen hayata geçirilmesi gerektiği ifade ediliyor. Öte yandan, scooter üreticileri ve kiralama şirketleri de güvenlik standartlarını artırmaları konusunda eleştiriliyor. Bazı şehirler, yaya bölgelerinde e-scooter kullanımını tamamen yasaklama yoluna giderken, bazıları da altyapı yatırımlarıyla bu sorunu çözmeye çalışıyor.
Küresel ölçekte bakıldığında, e-scooter kazalarının sağlık sistemlerine maliyeti de artıyor. İngiltere'de bu tür kazaların yıllık maliyetinin 100 milyon sterlini aştığı tahmin ediliyor. Bu durum, sağlık bütçeleri üzerinde ek bir yük oluştururken, sigorta şirketleri de poliçe koşullarını gözden geçirmek zorunda kalıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de de son yıllarda e-scooter kullanımı özellikle büyük şehirlerde yaygınlaşıyor. İstanbul, Ankara ve İzmir gibi metropollerde kiralık e-scooter hizmetleri hızla büyürken, kazalar da artış gösteriyor. Türkiye'de henüz kapsamlı bir istatistik bulunmamakla birlikte, uzmanlar benzer vakaların yaşanabileceği uyarısında bulunuyor. Bu nedenle İngiltere'deki tablo, Türkiye için önemli bir erken uyarı niteliği taşıyor. Yerel yönetimlerin ve Sağlık Bakanlığı'nın e-scooter kazalarına karşı önleyici tedbirler geliştirmesi, trafik kurallarının güncellenmesi ve halkın bilinçlendirilmesi büyük önem taşıyor. Aksi takdirde Türkiye'nin sağlık sisteminin de benzer bir yükle karşı karşıya kalabileceği öngörülüyor.
