İngiltere'nin yeni Başbakanı Andy Burnham, göreve başlamasının ardından ilk 100 günlük dönemde kapsamlı reformlar vaat ediyor. Ancak Brexit sonrası ekonomik toparlanma, sağlık sistemindeki kriz ve artan yaşam maliyeti gibi sorunlar, yeni liderin zorlu bir sınavdan geçeceğini gösteriyor. Burnham, seçim kampanyasında 'büyük değişim' sözü vermişti; şimdi bu sözleri hayata geçirmek için harekete geçiyor.
Ekonomik dönüşüm ve yeşil yatırımlar
Burnham'ın öncelikleri arasında ekonomide yapısal reformlar ve yeşil enerjiye geçiş yer alıyor. Yeni başbakan, fosil yakıtlardan çıkışı hızlandıracak ve yenilenebilir enerji yatırımlarını artıracak bir planı ilk 100 günde duyurmayı hedefliyor. Özellikle rüzgar ve güneş enerjisi projelerine 10 milyar sterlinlik bir fon ayrılması bekleniyor. Ayrıca, düşük karbonlu ekonomiye geçişte iş kayıplarını önlemek için 'adil dönüşüm' paketi de gündemde.
Sağlık sektörü de Burnham'ın acil müdahale alanlarından biri. Pandemi sonrası artan beklemeler ve personel eksikliği nedeniyle Ulusal Sağlık Sistemi (NHS) büyük bir baskı altında. Başbakan, NHS'ye ek kaynak sağlayarak acil servis bekleme sürelerini kısaltmayı ve aile hekimliği hizmetlerini iyileştirmeyi vaat ediyor. Ancak bu reformların finansmanı için bütçede ek vergiler veya kesintiler gündeme gelebilir.
Bölgesel boyut: İskoçya ve Kuzey İrlanda
Burnham'ın ilk 100 gününde İskoçya ile ilişkiler de kritik bir öneme sahip. İskoçya Başbakanı Humza Yousaf, bağımsızlık referandumu talebini yinelemiş durumda. Burnham ise Birleşik Krallık'ın bütünlüğünü korumak için merkezi hükümetin yetkilerini artırmayı planlıyor. Ayrıca Kuzey İrlanda'da Brexit sonrası ticaret protokolü nedeniyle devam eden siyasi kriz, Burnham'ın çözmesi gereken bir diğer dosya. Yeni başbakan, Avrupa Birliği ile daha yakın ilişkiler kurarak ticari engelleri azaltmayı hedefliyor.
Küresel ölçekte ise Burnham, ABD ve AB ile ilişkileri güçlendirmeyi planlıyor. Özellikle Ukrayna'ya desteğin süreceği mesajını veren başbakan, savunma harcamalarını gayrisafi yurtiçi hasılanın %2,5'ine çıkarmayı vaat ediyor. Ancak Çin ile ticari bağların korunması da İngiltere'nin çıkarına olduğu için bu alanda denge siyaseti izlemesi bekleniyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Burnham'ın başbakanlığı, Türkiye-İngiltere ilişkilerinde yeni bir dönemin başlangıcı olabilir. İkili ticaret hacmi 2023'te 26 milyar sterline ulaşmışken, yeşil enerji ve teknoloji alanındaki işbirlikleri artabilir. Burnham'ın AB ile yakınlaşma politikası, Türkiye'nin Gümrük Birliği'nin güncellenmesi talebine dolaylı destek sağlayabilir. Ancak başbakanın insan hakları ve demokrasi vurgusu, Türkiye'nin iç siyasi gelişmelerine yönelik eleştirileri de beraberinde getirebilir. Savunma sanayindeki işbirlikleri, özellikle Eurofighter Typhoon satışı ve ASELSAN gibi firmaların ortak projeleri, Burnham döneminde de devam edecek gibi görünüyor.
