Uluslararası Stratejik Araştırmalar Enstitüsü (IISS) tarafından yayımlanan kapsamlı bir rapor, 2024 yılından bu yana Avrupa genelinde yaşanan insansız hava aracı (İHA) ihlallerinin büyük ölçüde Rusya tarafından gerçekleştirildiğini ve bu ihlallerin özellikle İngiltere'deki Amerikan askeri üslerini hedef aldığını ortaya koydu. Rapor, söz konusu ihlallerin 'büyük olasılıkla' Moskova tarafından yönetildiği sonucuna vararak, Batılı istihbarat birimlerinin uzun süredir üzerinde durduğu bir tezi bilimsel bir temele oturtuyor. IISS'in bulguları, Rusya'nın Avrupa'daki kritik altyapıya ve NATO varlıklarına yönelik hibrit savaş stratejisinin bir parçası olarak değerlendiriliyor.
Gelişmenin Arka Planı: İHA İhlallerinin Yaygınlaşması
2024 yılının başından itibaren, İngiltere'deki Lakenheath, Mildenhall ve Feltwell gibi ABD Hava Kuvvetleri üslerinin çevresinde çok sayıda kimliği belirsiz İHA görüldü. Başlangıçta amatör drone meraklılarına veya sivil havacılık ihlallerine bağlanan bu olaylar, zamanla sistematik bir model sergilemeye başladı. IISS raporu, bu ihlallerin sadece İngiltere ile sınırlı kalmadığını, Almanya, Polonya ve Baltık ülkelerindeki NATO tesislerinin de benzer şekilde hedef alındığını belirtiyor. Rapor, kullanılan İHA'ların ticari modellerden ziyade, askeri sınıf keşif ve elektronik harp araçları olduğunu, bu cihazların Rus askeri doktrinindeki 'keşif-ateş' konseptiyle uyumlu olduğunu vurguluyor.
IISS analistleri, özellikle gece saatlerinde ve düşük irtifada gerçekleştirilen bu uçuşların, hava savunma sistemlerinin tepki süresini ölçmek, radar frekanslarını haritalamak ve potansiyel bir çatışma durumunda kullanılmak üzere coğrafi veri toplamak amacı taşıdığını ifade ediyor. Raporda, Rusya'nın bu tür keşif faaliyetlerini savaş öncesi 'hazırlık ateşi' olarak gördüğü ve Ukrayna savaşı öncesinde de benzer yöntemleri kullandığı hatırlatılıyor. İngiltere Savunma Bakanlığı, konuya ilişkin yaptığı açıklamada 'güvenlik nedeniyle' detay vermekten kaçınırken, ABD Avrupa Komutanlığı ise bu tür ihlalleri 'siber fiziksel tehdit' kategorisinde değerlendiriyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut: NATO-Rusya Geriliminin Yeni Cephesi
Rusya'nın bu eylemleri, sadece bir istihbarat toplama faaliyeti olmanın ötesinde, NATO'nun kolektif savunma mekanizmasını test etme amacı taşıyor. IISS raporu, Moskova'nın, İngiltere'deki ABD nükleer silah depolarına yönelik potansiyel bir tehdit oluşturarak, caydırıcılığın altını oymayı hedeflediğini öne sürüyor. Batılı istihbarat kaynakları, Rus askeri istihbaratı GRU'ya ait olduğu değerlendirilen birimlerin bu operasyonları yürüttüğünü, ancak doğrudan bir çatışma riskini minimize etmek için 'gri alan' taktikleri kullanıldığını belirtiyor.
ABD, İngiltere'deki üslerinde bulunan F-35 ve F-15 savaş uçaklarının yanı sıra, B-52 gibi stratejik bombardıman uçaklarının da konuşlandığı Lakenheath Hava Üssü, Rusya için özellikle yüksek öneme sahip. Raporda, İHA ihlallerinin yoğunlaştığı dönemlerin, NATO tatbikatları veya Ukrayna'ya yeni askeri yardım paketlerinin duyurulması gibi kritik zamanlara denk gelmesi dikkat çekiyor. BBC'ye konuşan bir NATO yetkilisi, 'Rusya, Batı'nın kararlılığını sınıyor. Her ihlal, ittifakın hava savunma zincirindeki zayıflıkları ortaya çıkarıyor' ifadelerini kullandı. Bu durum, Avrupa'da hava savunma sistemlerinin entegrasyonu ve modernizasyonu için yeni bir baskı oluşturuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Rusya'nın İngiltere'deki ABD üslerine yönelik bu hibrit saldırıları, Türkiye'nin güvenlik çıkarları açısından da önemli sinyaller taşıyor. Türkiye, NATO'nun güney kanadında benzer bir tehditle karşı karşıya kalabilir; özellikle İncirlik ve Kürecik gibi üslerdeki erken uyarı radarları ve hava unsurları, Rusya'nın istihbarat toplama hedefleri arasında yer alıyor. Ayrıca, Rusya'nın Karadeniz'deki faaliyetleri ve Türkiye'ye ait İHA'ların Ukrayna'da etkin kullanılması, Moskova'nın misilleme olarak Türkiye'ye yönelik benzer hibrit taktikler geliştirmesine neden olabilir. Bu bağlamda, Türkiye'nin hava sahası güvenliğini artırması ve kritik altyapısını korumak için SİHA karşıtı sistemlere yatırım yapması elzem hale geliyor.
