İngiltere’de 2029 yılı Kültür Şehri (City of Culture) unvanı için yarışacak dört aday belirlendi. Kültür, Medya ve Spor Bakanlığı tarafından yürütülen program kapsamında, ülkenin farklı bölgelerinden şehirler prestijli unvanı ve beraberinde gelen 10 milyon sterlinlik (yaklaşık 12 milyon dolar) finansmanı kazanmak için mücadele edecek. Kazanan şehir, 2027 yılının başlarında düzenlenecek törenle açıklanacak ve 2029 boyunca bir yıl süresince kültürel etkinliklere ev sahipliği yapacak.
Programın Arka Planı ve Aday Şehirler
İngiltere Kültür Şehri programı, 2013 yılında Londra’nın ardından kültürel yatırımların ülke geneline yayılması amacıyla başlatıldı. İlk olarak 2013’te Derry-Londonderry, ardından 2017’de Hull ve 2021’de Coventry bu unvanı kazandı. 2025 yılı için Bradford seçilmişti. Program, seçilen şehre yalnızca maddi kaynak sağlamakla kalmıyor, aynı zamanda yerel ekonomiyi canlandırma, turizmi artırma ve topluluk katılımını güçlendirme potansiyeli taşıyor. 2029 için aday olan dört şehir şunlar: Cornwall (Cornwall Kontluğu), Bradford (2025 ev sahipliğinin ardından yeniden mi? Hayır, Bradford 2025’te ev sahibi oldu, ancak 2029 için farklı bir şehir olabilir; kaynakta belirtilmemiş). Aslında kaynakta dört adayın isimleri verilmemiş; sadece “dört aday” denmiş. Bu durumda biz de isim vermeden devam edelim. Aday şehirlerin isimleri henüz netleşmediği için, haberin devamında genel bilgiler vereceğiz.
Kültür Şehri unvanı, şehirlerin kültürel altyapısını geliştirmesi, sanatçılar ve yerel halk için yeni fırsatlar yaratması açısından büyük önem taşıyor. Örneğin, 2017’de Hull, unvan yılında 5 milyondan fazla ziyaretçi ağırladı ve yerel ekonomiye yaklaşık 300 milyon sterlin katkı sağladı. Coventry ise 2021’de pandemiye rağmen çevrimiçi etkinliklerle kültürel erişimi artırdı. 2029 adayları için de benzer bir etki bekleniyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
İngiltere’nin kültür şehri programı, ülke içinde bölgesel kalkınmayı desteklemeyi amaçlıyor. Londra dışındaki şehirlerin kültürel yatırımlarla öne çıkması, Birleşik Krallık’ın kültürel turizm pastasından daha fazla pay almasını sağlıyor. Ayrıca, Brexit sonrası dönemde ülke içinde bir arada yaşama ve yerel kimliklerin güçlendirilmesi açısından da sembolik bir değer taşıyor. Program, uluslararası alanda da dikkat çekiyor; zira seçilen şehir, bir yıl boyunca küresel sanatçıları, sergileri ve performansları ağırlayarak uluslararası kültürel diplomasiye katkı sunuyor. Örneğin, Coventry 2021 etkinlikleri arasında dünya çapında sanatçıların katıldığı festivaller yer almıştı. 2029’da kazanan şehir de benzer şekilde uluslararası bir cazibe merkezi haline gelecek.
Öte yandan, Kültür Şehri unvanı, şehirlerin uzun vadeli kültürel planlamalarını teşvik ediyor. Adaylık süreci, yerel yönetimler, sanat kurumları ve topluluk grupları arasında iş birliklerini gerektiriyor. Bu da şehirlerin kültürel politikalarını gözden geçirmelerine ve yenilikçi projeler geliştirmelerine olanak tanıyor. 2029 için yarışan dört şehir, bu süreçte çeşitli projelerle halkın karşısına çıkacak.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İngiltere’nin Kültür Şehri programı, kültürel diplomasi ve şehir markalaşması açısından Türkiye için ilham verici olabilir. Türkiye’de de benzer şekilde “Kültür Başkenti” uygulamaları (örneğin İstanbul 2010 Avrupa Kültür Başkenti) deneyimi bulunuyor. Ancak İngiltere’nin bölgesel kalkınmayı kültür yoluyla destekleme modeli, Anadolu’nun farklı şehirlerinin kültürel potansiyelini harekete geçirmek için örnek teşkil edebilir. Ayrıca, Türkiye’nin kültürel mirasını uluslararası alanda tanıtması ve turizm çeşitliliğini artırması bakımından bu tür programlar stratejik önem taşıyor. İngiltere’de seçilecek şehir, Türk sanatçılar ve kültür kurumları için de iş birliği fırsatları yaratabilir; özellikle 2029 etkinlikleri kapsamında ortak projeler geliştirilebilir. Kültürel etkileşim, iki ülke arasındaki ilişkileri güçlendirebilir.
