İngiltere Başbakanı Keir Starmer, hükümetinin 16 yaş altındaki tüm çocuklar için sosyal medyaya erişimi yasaklayacağını açıkladı. Starmer, yaptığı yazılı açıklamada, "Hükümet, 16 yaşın altındaki tüm çocuklar için sosyal medyaya erişimi yasaklayacak" ifadelerini kullandı. Karar, çocukların çevrimiçi ortamda maruz kaldıkları zararlı içerikler, siber zorbalık ve ruh sağlığı sorunlarına karşı alınan en kapsamlı önlemlerden biri olarak değerlendiriliyor. Yasağın, parlamentodan geçmesi halinde, sosyal medya platformlarına uymamaları durumunda ağır para cezaları kesilecek.
Yasağın arka planı ve uygulama detayları
İngiltere hükümeti, son yıllarda çocukların sosyal medya kullanımının artmasıyla birlikte, platformların algoritmalarının çocukları zararlı içeriklere yönlendirdiği iddialarıyla karşı karşıya kaldı. Özellikle TikTok, Instagram ve Snapchat gibi platformlarda, çocukların yeme bozuklukları, intihar ve kendine zarar verme gibi içeriklere maruz kaldığı yönünde raporlar yayımlandı. Starmer hükümeti, bu yasakla birlikte, çocukların çevrimiçi güvenliğini sağlamak için yeni bir dijital düzenleme çerçevesi oluşturmayı hedefliyor. Yasağın uygulanması için platformların, kullanıcıların yaşlarını doğrulamak üzere yüz tanıma veya kimlik belgesi gibi yöntemleri kullanması bekleniyor. Uymayan şirketlere, küresel cirolarının yüzde 10'una varan cezalar kesilebilecek.
Uzmanlar, yasağın çocukların sosyal medyadan tamamen kopmasına neden olabileceği ve bunun da sosyal izolasyonu artırabileceği uyarısında bulunuyor. Ancak hükümet, yasağın yanı sıra, çocuklar için güvenli çevrimiçi alternatifler oluşturulması için fon ayırdı. Ayrıca, ebeveynlerin çocuklarının çevrimiçi aktivitelerini denetlemelerine yardımcı olacak eğitim programları başlatılacak.
Bölgesel ve küresel boyut
İngiltere'nin bu adımı, çocukların çevrimiçi güvenliği konusunda dünyadaki en katı düzenlemelerden biri olarak öne çıkıyor. Avustralya, 2023 yılında 16 yaş altındaki çocuklar için sosyal medya yasağını gündeme getirmiş, ancak tam olarak hayata geçirilememişti. Fransa ise 15 yaş altı çocuklar için sosyal medyaya ebeveyn izni zorunluluğu getirmişti. ABD'de ise federal düzeyde benzer bir yasa bulunmazken, Utah ve Arkansas gibi eyaletler çocuklar için sosyal medya kullanımını sınırlayan yasalar çıkardı.
Teknoloji şirketleri, bu tür yasakların ifade özgürlüğünü kısıtladığını ve uygulamanın zor olduğunu savunuyor. Meta (Facebook ve Instagram'ın sahibi) ve TikTok, yaş doğrulama sistemlerinin geliştirildiğini ancak bu tür bir yasağın orantısız olduğunu belirtti. Avrupa Birliği ise Dijital Hizmetler Yasası kapsamında çocukların çevrimiçi korunması için düzenlemeler yaparken, doğrudan bir yaş sınırı getirmedi. İngiltere'nin kararı, diğer ülkeler için de emsal teşkil edebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de de çocukların sosyal medya kullanımına yönelik düzenleme tartışmaları sürmektedir. İngiltere'nin bu adımı, Türkiye'deki benzer girişimlere örnek oluşturabilir. Özellikle son dönemde dijital bağımlılık ve çocukların çevrimiçi güvenliği konusunda kamuoyunda artan farkındalık, hükümeti harekete geçirmeye zorlayabilir. Ancak Türkiye'nin AB ile ilişkileri bağlamında, AB'nin Dijital Hizmetler Yasası'na uyum süreci, bu tür bir yasağın uluslararası normlarla uyumunu da gündeme getirecektir. Küresel teknoloji şirketlerinin bu yasağa karşı çıkması, Türkiye'nin kendi düzenlemelerini yaparken benzer dirençle karşılaşabileceğini göstermektedir.
