İngiltere Başbakanı Keir Starmer, hükümetinin 16 yaş altındaki çocukların sosyal medya platformlarına erişimini tamamen yasaklayacak bir yasa tasarısını parlamentoya sunacağını açıkladı. Starmer, başkent Londra'da düzenlediği basın toplantısında, “Çocuklarımızın ruh sağlığını ve güvenliğini korumak için somut adımlar atmalıyız. Sosyal medya şirketlerine karşı daha sert önlemler alınması kaçınılmaz hale geldi” dedi. Yeni düzenleme, İngiltere'yi bu konuda en katı kurallara sahip ülkelerden biri haline getirecek. Tasarının önümüzdeki yasama döneminde görüşülmesi ve 2026 yılına kadar yürürlüğe girmesi bekleniyor.
Gelişmenin Arka Planı
Starmer'ın bu hamlesi, Avustralya'nın geçen yıl 16 yaş altına sosyal medya yasağı getiren yasasının ardından geldi. Avustralya, dünyada bu yaş grubuna tam yasak uygulayan ilk ülke olmuştu. Bunun yanı sıra Fransa, Almanya ve İspanya gibi Avrupa ülkeleri de çocukların sosyal medya kullanımını kısıtlayan veya düzenleyen yasalar çıkardı. Ancak İngiltere'nin yaklaşımı, yalnızca ebeveyn izni yerine mutlak bir yaş sınırı getirmesiyle dikkat çekiyor. Muhalefet partileri ve bazı sivil toplum kuruluşları, yasağın uygulanabilirliği konusunda endişelerini dile getirirken, hükümet yetkilileri dijital kimlik doğrulama sistemleri ve yapay zeka destekli yaş tespit yöntemleriyle denetimin sağlanacağını belirtiyor. Özellikle Meta (Facebook, Instagram), TikTok ve Snapchat gibi platformların, çocukların zararlı içeriklere maruz kalmasını engellemek için yeterli adımı atmadığı eleştirisi yasağın arkasındaki ana motivasyon olarak öne çıkıyor. İngiltere'de yapılan araştırmalar, 12-16 yaş arası çocukların yüzde 90'ından fazlasının en az bir sosyal medya hesabına sahip olduğunu ve bu platformlarda geçirilen sürenin ruh sağlığı sorunları, uyku bozuklukları ve siber zorbalıkla doğrudan ilişkili olduğunu gösteriyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
İngiltere'nin bu kararı, küresel çapta çocuk güvenliği ve dijital düzenleme tartışmalarına yeni bir boyut kazandırıyor. ABD'de benzer bir federal yasa bulunmazken, bazı eyaletler (Utah, Arkansas, Teksas gibi) eyalet düzeyinde kısıtlamalar getirdi. Avrupa Birliği ise Dijital Hizmetler Yasası (DSA) kapsamında çevrimiçi platformlara çocukları koruma yükümlülüğü getirmiş durumda. Ancak tam bir yaş yasağı yerine, risk değerlendirmesi ve şeffaflık gibi daha esnek düzenlemeleri tercih ediyor. İngiltere'nin Brexit sonrası kendi dijital politikasını oluşturma çabaları, bu yasağı AB'den ayrışma stratejisinin bir parçası olarak da görülebilir. Uzmanlar, yasağın etkili olabilmesi için uluslararası işbirliğinin kritik olduğunu vurguluyor; çünkü sosyal medya şirketleri merkezlerini genellikle daha gevşek düzenlemelere sahip ülkelere taşıyabiliyor. Ayrıca, yasağın ifade özgürlüğü ve çocukların dijital okuryazarlık kazanması gibi konularda yeni tartışmaları beraberinde getirmesi bekleniyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İngiltere'nin bu adımı, Türkiye'de de benzer düzenlemeler için bir referans oluşturabilir. Türkiye'de 13 yaş altının sosyal medya kullanımına ilişkin kısıtlamalar bulunsa da, uygulamada büyük boşluklar var. İngiltere'deki gibi kapsamlı bir yasağın Türkiye'de gündeme gelmesi, hem siber zorbalık hem de çocukların zararlı içeriklere maruz kalması gibi sorunlarla mücadelede etkili olabilir. Ancak Türkiye'nin dijital altyapısı ve denetim mekanizmaları göz önüne alındığında, böyle bir yasağın uygulanabilirliği tartışmalı. Ayrıca, sosyal medya platformlarının Türkiye'deki kullanıcı tabanı ve yerel dinamikler, bu tür bir düzenlemenin siyasi ve toplumsal yankılarını da belirleyecektir. Küresel ölçekte bu tartışmanın takip edilmesi, Türkiye'nin kendi dijital politikasını şekillendirirken önemli bir girdi sağlayacaktır.
