İngiltere hükümeti, 16 yaşından küçüklerin sosyal medya platformlarını kullanımına yönelik kapsamlı kısıtlamalar getirmeye hazırlanıyor. Başbakanlık kaynaklarından edinilen bilgiye göre, yasa teklifinin bu yıl içinde parlamentoya sunulması bekleniyor. Düzenleme, çocukların sosyal medyada maruz kaldığı siber zorbalık, zararlı içerik ve bağımlılık risklerini azaltmayı hedefliyor. Uzmanlar, İngiltere’nin bu adımının dijital çağda çocuk koruma konusunda küresel bir referans noktası olabileceğini belirtiyor.
Düzenlemenin Ayrıntıları
Yeni yasa, 16 yaş altı kullanıcıların sosyal medya platformlarına erişimini doğrudan yasaklamaktan ziyade, platformlara reşit olmayan kullanıcıları korumak için katı önlemler alma zorunluluğu getiriyor. Bu kapsamda, otomatik olarak oluşturulan akışların kısıtlanması, bildirimlerin gece saatlerinde devre dışı bırakılması ve ebeveyn izni olmadan hesap oluşturulmasının engellenmesi gibi tedbirler yer alıyor. Ayrıca, platformların 18 yaş altı kullanıcıların konum verilerini toplaması ve hedefli reklam göstermesi de yasaklanıyor.
Hükümet yetkilileri, düzenlemenin teknoloji şirketlerinin çocuk güvenliğine yönelik gönüllü adımlarının yetersiz kalması üzerine hazırlandığını vurguluyor. İngiltere İletişim Ofisi (Ofcom), yeni yükümlülüklerin uygulanmasını denetleyecek. Şirketlerin kurallara uymaması halinde, küresel cirolarının yüzde 10'una varan para cezaları öngörülüyor. Düzenleme, 2024'te kabul edilen Çevrimiçi Güvenlik Yasası'nın bir uzantısı olarak görülüyor. O yasa da sosyal medya platformlarına yasa dışı ve zararlı içerikleri kaldırma zorunluluğu getirmişti.
Küresel Yansımalar ve Tartışmalar
İngiltere'nin bu hamlesi, ABD ve Avrupa Birliği'nde de çocukların dijital haklarına ilişkin tartışmaları alevlendirdi. Özellikle Meta (Facebook-Instagram), TikTok, Snap ve X gibi platformlar, yeni düzenlemenin yenilikçiliği baltalayacağını ve gençlerin ifade özgürlüğünü kısıtlayacağını savunuyor. Ancak çocuk hakları örgütleri ve psikologlar, sosyal medyanın ergenler üzerindeki olumsuz etkilerine dikkat çekerek hızlı harekete geçilmesi gerektiğini belirtiyor. İngiltere'deki uygulama, Avustralya'nın 16 yaş altına sosyal medya yasağından ilham alsa da, daha esnek bir yapı sunuyor. Diğer ülkeler de bu modeli yakından takip ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İngiltere'nin 16 yaş altı sosyal medya kısıtlamaları, Türkiye'de de benzer düzenlemelerin tartışıldığı bir döneme denk geliyor. Türkiye'de son yıllarda çocukların internet kullanımı ve dijital oyun bağımlılığına yönelik önlemler artarken, bu tür bir yabancı modelin referans alınması muhtemel. Özellikle sosyal medya platformlarının çocuklar üzerindeki etkisi konusunda Türkiye'de de kamuoyu hassasiyeti yüksek. İngiltere'nin düzenlemesi, Türk yasa koyuculara uygulanabilir önlemler açısından somut bir örnek teşkil edebilir. Ancak Türkiye'nin kendi dijital ekosistemi ve sosyal medya kullanım alışkanlıkları dikkate alınarak yerelleştirilmiş bir politika geliştirmesi gerekecek.
