İngiltere Başbakanı Keir Starmer, 16 yaşın altındaki çocuklar için 'zararlı' sosyal medya kullanımını yasaklamaya hazırlanıyor. Downing Street kaynaklarına göre Starmer, hayatını kaybeden çocukların aileleriyle yaptığı görüşmelerin ardından bu adımı atmaya karar verdi. Kararda, Avustralya'nın geçen Aralık ayında 16 yaş altına getirdiği sosyal medya yasağının etkileri de göz önünde bulunduruldu. Yeni düzenlemenin, özellikle TikTok, Instagram ve Snapchat gibi platformlardaki içeriklerin çocukların ruh sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerini azaltması hedefleniyor.
Yasağın arka planı ve Avustralya modeli
Starmer'ın bu hamlesi, Birleşik Krallık'ta çocukların sosyal medya kullanımına ilişkin uzun süredir devam eden tartışmaların bir sonucu. Başbakan, geçtiğimiz aylarda kaybettikleri çocukların sosyal medya kaynaklı zararlar nedeniyle hayatını kaybettiğini düşünen ailelerle bir araya gelmişti. Bu görüşmelerde aileler, platformların yeterli denetim yapmadığını ve intihar, siber zorbalık gibi vakaların arttığını dile getirdi. Avustralya ise geçen yıl Aralık ayında 16 yaş altı kullanıcılar için sosyal medya kullanımını yasaklayan ilk ülke oldu. Avustralya yasası, platformların yaş doğrulama sistemleri kurmasını zorunlu kılıyor ve ihlal durumunda ağır para cezaları öngörüyor. İngiltere'nin de benzer bir model izlemesi bekleniyor.
Uzmanlara göre, yasağın uygulanabilirliği büyük bir soru işareti. Çocukların VPN kullanarak veya ebeveyn hesaplarıyla platformlara erişmesi engellenemeyebilir. Ayrıca, yaş doğrulama sistemlerinin mahremiyet endişeleri yaratması da olası. Yine de hükümet, bu adımın çocukların dijital güvenliğini artırmak için gerekli olduğunu savunuyor. Yasanın, çevrimiçi ortamda çocukları korumaya yönelik daha kapsamlı bir stratejinin parçası olduğu belirtiliyor.
Küresel boyut ve teknoloji şirketlerinin tepkisi
İngiltere'nin bu girişimi, diğer ülkelerin de benzer yasakları değerlendirmesine yol açabilir. Avrupa Birliği, Dijital Hizmetler Yasası kapsamında platformları daha sıkı denetlemeye hazırlanırken, ABD'de de çocukların çevrimiçi güvenliğiyle ilgili yasa tasarıları tartışılıyor. Ancak teknoloji şirketleri, bu tür yasakların ifade özgürlüğünü kısıtladığı ve gençlerin dijital becerilerini geliştirmesini engellediği gerekçesiyle karşı çıkıyor. Facebook ve Instagram'ın sahibi Meta, yaş doğrulama teknolojilerine yatırım yaparken, TikTok ise ebeveyn denetim araçlarını geliştirdiğini açıkladı. Yine de İngiltere hükümeti, şirketlerin kendi kendini düzenleme çabalarının yetersiz kaldığını ve yasal müdahalenin kaçınılmaz olduğunu vurguluyor.
Starmer yönetimi, yasayı bu yıl içinde parlamentoya sunmayı hedefliyor. Muhalefet partileri genel olarak yasağa destek verirken, bazı milletvekilleri yasağın kapsamının çok geniş olduğunu ve eğitim amaçlı platformların da dahil edilmemesi gerektiğini savunuyor. Hükümet, eğitim ve sağlık amaçlı kullanımları kapsam dışı bırakacak bir düzenleme üzerinde çalışıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İngiltere'nin bu adımı, Türkiye'de de benzer tartışmaları tetikleyebilir. Türkiye'de 13 yaş altı sosyal medya kullanımı yasak olmasına rağmen denetim yetersiz. Avustralya ve İngiltere modelleri, Türk hükümetine çocukları çevrimiçi risklerden koruma konusunda ilham verebilir. Ancak Türkiye'nin dijital altyapısı ve yasal düzenlemeleri farklılık gösteriyor. Ayrıca, Türkiye'de sosyal medya platformlarının ifade özgürlüğü üzerindeki etkisi daha hassas bir konu. Yine de küresel eğilim, çocukların dijital güvenliğine yönelik daha sıkı önlemler alınması yönünde ve bu, Türkiye'nin de uyum sağlaması gereken bir alan olarak öne çıkıyor.
