İngiltere'nin güneyindeki Brighton kentinde, fenalaşan bir üniversite öğrencisinin polis tarafından kelepçelenmesi ve kısa süre sonra hayatını kaybetmesi, ülkede büyük tartışmalara yol açtı. Olay, polisin müdahale yöntemleri ve insan hakları ihlalleri konusunda sert eleştirilere neden olurken, yetkililer soruşturma başlattı.
Olayın Perde Arkası
22 yaşındaki Mohamed, Brighton Üniversitesi'nde öğrenciydi. 10 Haziran sabahı kampüs yakınlarında rahatsızlanan genç, çevredekilerin ihbarı üzerine olay yerine gelen polis ekipleri tarafından kelepçelendi. Görgü tanıklarının ifadesine göre, Mohamed yere yığılmış ve nefes almakta güçlük çekiyordu. Polis, 'tehlikeli olabileceği' gerekçesiyle genci kelepçelerken, olay yerine 15 dakika sonra ulaşan sağlık ekipleri tüm müdahaleye rağmen Mohamed'i kurtaramadı.
Ailesi ve arkadaşları, polisin acil tıbbi müdahale gerektiren bir durumda kelepçe kullanmasının 'insanlık dışı' olduğunu belirtti. Mohamed'in babası Ali, "Oğlum bir suçlu değildi, sadece yardıma ihtiyacı vardı. Polis onu kelepçelemek yerine kalbine masaj yapmalıydı" dedi. Olayın ardından Brighton'da protestolar düzenlenirken, Polis Denetleme Kurulu (IOPC) soruşturma başlattı.
İngiltere'de polisin yetkileri ve kelepçe kullanımına ilişkin protokoller uzun süredir tartışma konusu. 2020'de George Floyd'un ölümü sonrası ülkede de protestolar yaşanmış, polis yöntemleri mercek altına alınmıştı. Uzmanlar, "Polis, kişinin sağlık durumunu değerlendirmeli ve orantılı güç kullanmalı" derken, bu olayın benzer vakaları yeniden gündeme getireceğini belirtiyor.
Küresel ve Bölgesel Boyut
Mohamed'in ölümü, yalnızca İngiltere'de değil, Avrupa genelinde polis şiddeti ve insan hakları tartışmalarını alevlendirdi. Avrupa Birliği İnsan Hakları Ajansı, üye ülkeleri polis eğitimlerinde acil tıbbi durumlara müdahale protokollerini güçlendirmeye çağırdı. İngiltere İçişleri Bakanı, konuyla ilgili yazılı açıklama yaparak "Olayın tüm yönleriyle aydınlatılacağına söz veriyorum" dedi.
Benzer vakalar ABD'de de sıkça yaşanırken, Avrupa'da polisin aşırı güç kullanımı son yıllarda azalmıştı. Ancak bu olay, kıtada polis reformu taleplerini yeniden canlandırabilir. Sivil toplum kuruluşları, kelepçeleme öncesinde sağlık değerlendirmesi yapılması için yasal düzenleme çağrısında bulunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu olay, Türkiye'de polis müdahaleleri ve insan hakları konusundaki mevcut tartışmalarla doğrudan bağlantılı olmasa da, küresel polis reformu tartışmalarının bir parçası olarak değerlendirilebilir. Türkiye, Avrupa Konseyi üyesi olarak polis eğitimi ve insan hakları standartlarında benzer sorunlarla karşı karşıyadır. Özellikle gösterilerde orantısız güç kullanımı iddiaları, Türkiye'de de sıkça gündeme gelmektedir. Bu nedenle, İngiltere'deki gelişmeler Türkiye'deki iç hukuk ve polis protokollerinin gözden geçirilmesi için bir referans noktası oluşturabilir. Ayrıca, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin bu tür vakalardaki içtihadı, Türkiye'yi de bağlayıcı niteliktedir.
