Birleşik Krallık hükümeti, 16 yaş altı gençlerin sosyal medya kullanımını kısıtlamak için kapsamlı bir yasal düzenleme hazırlığında. Planlanan yasa taslağına göre, gençler için gece yarısı (00:00-06:00) sosyal medya platformlarına erişim yasağı getirilecek ve otomatik oynatma, sonsuz kaydırma gibi bağımlılık yapıcı özellikler devre dışı bırakılacak. Ayrıca, platformların kullanıcılarına yaş doğrulama sistemi uygulaması ve ebeveyn izni olmayan hesapların kısıtlanması da öngörülüyor. Bu düzenleme, gençlerin dijital sağlığını koruma amacı taşırken, teknoloji şirketleri arasında tartışmalara yol açtı.
Dijital bağımlılıkla mücadelede yeni adım
Birleşik Krallık Ulaştırma, Kültür ve Dijital İşler Bakanlığı tarafından hazırlanan taslak yasa, özellikle TikTok, Instagram ve YouTube gibi platformların gençler üzerindeki psikolojik etkilerini azaltmayı hedefliyor. Yasa kapsamında, platformların kullanıcılara 'ekran süresi hatırlatmaları' göndermesi ve 16 yaş altı hesapların gece yarısından sonra otomatik olarak kilitlenmesi öngörülüyor.
Hükümet kaynakları, bu yasanın gençlerin uyku düzenini korumak ve sosyal medya bağımlılığını önlemek için tasarlandığını belirtiyor. Rapora göre, Birleşik Krallık'ta 12-15 yaş arası gençlerin yüzde 60'ından fazlası günde 3 saatten fazla sosyal medya kullanıyor. Uzmanlar, özellikle sonsuz kaydırma ve otomatik oynatma gibi özelliklerin kullanıcıları platformda daha uzun süre tutarak bağımlılık oluşturduğunu vurguluyor.
Teknoloji devlerinden itiraz ve küresel yansımalar
Planlanan yasaya en büyük tepki teknoloji şirketlerinden geldi. Meta, Google ve TikTok gibi şirketler, düzenlemenin ifade özgürlüğünü kısıtladığını ve uygulanmasının teknik olarak zor olduğunu savunuyor. Özellikle yaş doğrulama sistemi konusunda, mevcut teknolojilerin yeterince güvenilir olmadığı ve veri gizliliği riskleri doğurabileceği belirtiliyor.
Bu yasa, Avrupa Birliği'nin Dijital Hizmetler Yasası ve ABD'deki benzer düzenlemelerle birlikte, gençleri dijital platformlardan koruma amacı taşıyan küresel bir eğilimin parçası olarak görülüyor. Birleşik Krallık, bu alanda en katı kuralları uygulayan ülkelerden biri olmaya hazırlanıyor. Ancak eleştirmenler, yasanın gençleri sosyal medyadan tamamen uzaklaştırmak yerine, ebeveyn denetimini ve dijital okuryazarlığı artırmaya odaklanması gerektiğini ifade ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Birleşik Krallık'taki bu düzenleme, Türkiye'de de benzer tartışmaları yeniden alevlendirebilir. Türkiye'de özellikle 12-17 yaş arası gençlerin sosyal medya kullanım oranı yüksek olup, dijital bağımlılık ve siber zorbalık konuları gündemde. Henüz bu kapsamda bir yasa bulunmamakla birlikte, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nın dijital mahremiyet konusundaki çalışmaları devam ediyor. Küresel teknoloji şirketlerinin Türkiye pazarındaki hakim konumu, yerel düzenlemelerin etkinliğini sınırlıyor. Ayrıca, AB ve İngiltere'deki gelişmeler, Türkiye'deki yasa koyucular için bir referans oluşturabilir.
