İngiltere’nin sembolik sanayi kuruluşlarından British Steel, iflasın eşiğinden dönerken hükümetin sunduğu kurtarma paketi tartışmaları yeniden alevlendirdi. Ancak uzmanlara göre, sektörün ihtiyacı olan geçici bir can simidi değil, köklü bir dönüşüm. Sanayi politikasının yeniden canlanması, ekonomik risklerin toplumsallaştırılıp kazançların özelleştirildiği eski düzeni kırma fırsatı sunuyor. Kamusal desteğe anlamlı koşullar getirilmezse, aynı kısır döngü tekrarlanacak.
British Steel’in Kırılgan Yapısı ve Kamusal Destek Tartışmaları
İngiltere merkezli British Steel, son on yılda artan enerji maliyetleri, hammadde fiyatlarındaki dalgalanma ve küresel rekabetin baskısıyla zor günler geçiriyor. Şirket, 2020’de Çinli Jingye Group tarafından satın alındıktan sonra toparlanma sinyali verse de, pandemi ve ardından gelen enerji krizi bu çabaları baltaladı. Hükümet, işsizliği önlemek ve stratejik bir sektörü ayakta tutmak için milyarlarca sterlinlik kurtarma paketleri hazırlıyor. Ancak eleştirmenler, bu yardımların şirketin verimlilik, yeşil dönüşüm ve Ar-Ge yatırımları gibi yapısal reformlara bağlanması gerektiğini savunuyor. Aksi takdirde, vergi mükelleflerinin sırtına yüklenen riskler, özel şirket hissedarlarının kazançlarını garanti altına almaktan öteye gitmeyecek.
İngiltere’nin çelik sektörü, yıllık 7 milyon ton civarındaki üretimiyle Avrupa’nın önemli oyuncularından biri. Ancak son on yılda kapasite kullanım oranları düşerken, karbon emisyonu azaltma hedefleri de ek maliyet getirdi. British Steel’in Scunthorpe ve Teesside’daki tesisleri, elektrik ark ocaklarına geçiş gibi büyük yatırımlar gerektiriyor. Hükümetin desteği olmadan bu dönüşümün mümkün olmadığı açık. Ancak koşulsuz yardım, sektördeki yapısal sorunları ertelemekten başka bir işe yaramayacak. Örneğin, Almanya’da ThyssenKrupp benzer bir dönüşümü kamu desteğiyle gerçekleştirirken, şirketin yeşil hidrojen kullanımı ve karbon nötrlüğü taahhütleri karşılığında yardım aldı. İngiltere’nin de benzer bir model izlemesi gerektiği belirtiliyor.
Küresel Çelik Piyasasında Rekabet ve Yeşil Dönüşüm Baskısı
Küresel çelik piyasasında Çin’in aşırı üretimi ve ABD’nin korumacı tarifeleri, İngiltere gibi üreticileri zorluyor. Avrupa Birliği’nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM), karbon yoğun üretimi cezalandırarak yeşil dönüşümü hızlandırmayı hedefliyor. British Steel gibi firmalar, bu düzenlemeye uyum sağlamak için üretim süreçlerini modernize etmek zorunda. Aksi halde, ihracat pazarlarında rekabet gücünü kaybedecek. Öte yandan, yeşil çeliğe olan talep artarken, otomotiv ve inşaat sektörleri düşük karbonlu malzemelere yöneliyor. Bu da dönüşümü bir fırsata çevirebilir. Ancak bunun için devletin, sadece mali destek değil, aynı zamanda altyapı, enerji ve regülasyon alanlarında da kapasite inşa etmesi gerekiyor. Sanayi politikasının başarısı, özel sektör-kamu iş birliğinin şeffaf ve hesap verebilir bir çerçevede yürütülmesine bağlı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
British Steel’in dönüşümü, Türkiye’nin çelik ihracatı ve Avrupa pazarındaki konumu açısından önemli sinyaller taşıyor. Türkiye, Avrupa’nın en büyük çelik tedarikçilerinden biri; İngiltere’nin yeşil dönüşümü hızlandırması, SKDM uyumunun önemini artırıyor. Türk çelik üreticileri de benzer yatırımlara yönelmek zorunda kalacak. Ayrıca, İngiltere’nin sanayi politikasındaki koşulluluk tartışmaları, Türkiye’nin kendi sanayi destek mekanizmalarını gözden geçirmesi için bir referans oluşturabilir. Kamu kaynaklarının verimli kullanımı ve yeşil dönüşüm teşvikleri, rekabet gücünü korumak için kritik.
