ABD'nin Indiana eyaletinde iki hafta önce meydana gelen şiddetli fırtınaların ardından binlerce kişi hâlâ elektriksiz yaşam mücadelesi veriyor. Özellikle eyaletin kuzeybatısındaki Gary kenti, fırtınanın en ağır tahribata yol açtığı yerlerden biri olarak öne çıkıyor. Yaklaşık 70 bin nüfuslu kentte, sakinlerin üçte biri yoksulluk sınırının altında yaşıyor. Elektriklerin 12 gündür kesik olması, bölgedeki yaşam koşullarını daha da ağırlaştırırken, yetkililer altyapının yeniden inşasının haftalar sürebileceğini belirtiyor. Gary halkı, bu süreçte kendilerini adeta bir 'hayatta kalma modu'nda hissettiklerini dile getiriyor.
Fırtınanın Yıkıcı Etkisi ve Enerji Şirketlerinin Müdahalesi
Geçtiğimiz ayın sonlarında Ortabatı ABD'yi vuran şiddetli fırtına, saatte 130 kilometreyi aşan rüzgâr hızları ve dolu yağışıyla büyük hasara yol açtı. Indiana'nın yanı sıra komşu eyaletlerde de etkili olan fırtına, elektrik hatlarını devirip trafo merkezlerini kullanılamaz hâle getirdi. Eyaletin enerji dağıtım şirketlerinden NIPSCO, yaklaşık 30 bin müşterinin hâlâ elektriksiz olduğunu, bunların büyük bölümünün Gary ve çevresinde bulunduğunu açıkladı.
Şirket yetkilileri, hasarın boyutunun tahminlerin üzerinde olduğunu, ekiplerin 7/24 çalıştığını ancak özellikle kırsal bölgelerdeki hasarın tespiti ve onarımının zaman aldığını ifade ediyor. Gary Belediyesi ise vatandaşlara dağıtılmak üzere jeneratör ve su temini için geçici merkezler kurdu. Ancak yoksul mahallelerde yaşayan pek çok kişi, bu hizmetlere erişmekte güçlük çektiklerini, toplu taşımanın da aksaması nedeniyle yardım noktalarına ulaşamadıklarını belirtiyor.
Yoksulluk ve Altyapı Kırılganlığı
Gary, 20. yüzyılın ortalarında çelik endüstrisinin merkezi olarak büyük bir refah yaşamış, ancak sektörün gerilemesiyle birlikte derin bir ekonomik çöküşe tanık olmuştu. Bugün kentteki işsizlik oranı yüzde 10'un üzerinde seyrediyor. Uzmanlar, bu tür doğal afetlerin yoksul toplulukları orantısız şekilde etkilediğine dikkati çekiyor. Altyapının eski ve bakımsız olması, fırtınanın etkisini katlayarak artırıyor. Kentsel dönüşüm projeleriyle yeniden canlandırılmaya çalışılan Gary, iklim değişikliğine bağlı olarak sıklaşan aşırı hava olaylarına karşı savunmasız durumda.
Durum, yalnızca Indiana ile sınırlı değil. ABD genelinde son yıllarda artan orman yangınları, kasırgalar ve sel felaketleri, enerji şebekesinin ne kadar kırılgan olduğunu gözler önüne seriyor. Uzmanlar, elektrik dağıtım sistemlerinin modernizasyonu için milyarlarca dolarlık yatırım gerektiğini, aksi takdirde benzer felaketlerin daha sık yaşanacağı uyarısında bulunuyor. Öte yandan bazı eyaletler, yerel enerji üretimini teşvik ederek şebekenin dayanıklılığını artırmaya çalışıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Indiana'daki bu tablo, iklim kaynaklı afetlerin enerji altyapıları üzerindeki yıkıcı etkisini bir kez daha gözler önüne seriyor. Türkiye, benzer şekilde deprem ve sel gibi doğal afetlerle sık sık karşı karşıya kalan bir ülke olarak, enerji şebekelerinin dayanıklılığını artırmak için önemli dersler çıkarabilir. Özellikle kentsel dönüşüm ve altyapı yatırımlarında, afetlere dirençli tasarımlara öncelik verilmesi gerektiği açık. Ayrıca, afet sonrası hızlı müdahale ve sosyal yardım mekanizmalarının güçlendirilmesi, toplumun en kırılgan kesimlerinin korunmasında kritik rol oynuyor. Türkiye'nin bu alandaki deneyimi ve kurumsal kapasitesi, benzer krizlerle başa çıkmada önemli bir avantaj sağlıyor.
