Pakistan eski Başbakanı İmran Han’ın oğlu Süleyman Han, CBC News’e verdiği röportajda, üç yılı aşkın süredir cezaevinde tutulan babasını bir daha göremeyebileceği endişesini dile getirdi. Süleyman Han, babasının sağlık durumunun kötüleştiğini ve adil yargılanma koşullarının ortadan kalktığını savundu. 71 yaşındaki İmran Han, Nisan 2022’de güvensizlik oyuyla görevden alınmasının ardından çok sayıda davadan hüküm giydi ve Ağustos 2023’ten bu yana cezaevinde. Oğlunun açıklamaları, Pakistan’da seçim öncesi siyasi gerilimin yeniden tırmandığı bir dönemde geldi.
Hapisteki Lider ve Aile Özlemi
Süleyman Han, röportajda babasının kendisine yazdığı mektuplardan ve nadir telefon görüşmelerinden bahsetti. Ancak son aylarda bu iletişimin neredeyse tamamen kesildiğini belirtti. İmran Han, 2023’te “Toshakhana” davasında yolsuzluktan mahkûm edildi; ardından devlet sırlarını ifşa etmek suçlamasıyla 10 yıl, son olarak da 2024’te “iddet” davasında 14 yıl hapis cezası aldı. Bu davaların siyasi motivasyonlu olduğunu savunan Han, tüm suçlamaları reddediyor. Oğlu, babasının cezaevi koşullarının uluslararası standartlara aykırı olduğunu, sağlık hizmetlerine erişiminin kısıtlandığını ve avukatlarıyla görüşmesinin engellendiğini öne sürdü.
Pakistan hükümeti ise bugüne kadar İmran Han’a yönelik adli sürecin bağımsız yürütüldüğünü savundu. Adalet Bakanlığı yetkilileri, tüm mahkûmlara eşit muamele edildiğini ve Han’ın cezaevi koşullarının yasalara uygun olduğunu belirtti. Ancak uluslararası insan hakları örgütleri, özellikle Amnesty International ve Human Rights Watch, Han’ın tutukluluğunun siyasi olduğunu ve Pakistan’da ifade özgürlüğünün baskı altında olduğunu raporladı.
Bölgesel ve Küresel Yansımalar
İmran Han’ın cezaevi süreci, Pakistan’ın zaten kırılgan olan siyasi istikrarını daha da sarstı. 2024 genel seçimleri öncesinde Han’ın partisi Pakistan Adalet Hareketi (PTI), geniş çaplı baskılarla karşılaştı. Parti yetkilileri, yüzlerce üyesinin tutuklandığını, seçim kampanyasının engellendiğini ve sembolünün iptal edildiğini açıkladı. Seçim sonuçları, askeri destekli olduğu iddia edilen Müslüman Ligi (N) ve Pakistan Halk Partisi koalisyonunu iktidara getirdi. Ancak PTI, seçimlerde en fazla oyu almasına rağmen iktidardan uzak tutuldu.
İmran Han’ın oğlunun açıklamaları, Batı başkentlerinde Pakistan’daki demokrasi ve hukuk devleti konusundaki endişeleri yeniden gündeme taşıyabilir. ABD ve Avrupa Birliği, geçmişte Pakistan’a yönelik insan hakları ihlalleri nedeniyle zaman zaman eleştirilerde bulundu; ancak stratejik ortaklık nedeniyle yaptırım tehdidi şimdiye kadar kullanılmadı. Çin ise Pakistan’ın iç işlerine karışmama politikası izliyor ve ekonomik koridor projelerine odaklanmış durumda.
Bölgesel olarak, Hindistan ile ilişkiler de bu süreçten etkilenebilir. İmran Han döneminde Hindistan ile diyalog arayışları olmuş, ancak Keşmir meselesi ve sınır ihlalleri nedeniyle gerilim sürmüştü. Han’ın hapiste olması, Yeni Delhi’nin Pakistan’daki istikrarsızlıktan faydalanma ihtimalini artırıyor. Afganistan sınırındaki güvenlik sorunları ve TTP saldırıları da Pakistan ordusunun dikkatini dağıtıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İmran Han’a olan yakınlığıyla biliniyor. Cumhurbaşkanı Erdoğan, Han’ın başbakanlığı döneminde iki ülke arasında güçlü bir dostluk kurmuş, karşılıklı ziyaretler ve savunma anlaşmaları imzalanmıştı. Han’ın hapiste olması, Türkiye’nin Pakistan’daki siyasi gelişmelere müdahil olmadan dengeli bir politika izlemesini zorlaştırıyor. Ancak Türk iş dünyası için Pakistan’daki istikrarsızlık, yatırım risklerini artırıyor. Ayrıca Türkiye, Pakistan’ın istikrarını kendi güvenliği için önemli görüyor; zira Pakistan, Türkiye’nin Asya’ya açılan kapısı ve savunma sanayii işbirliğinde kilit ortak. Han’ın oğlunun açıklamaları, Ankara’nın perde arkasında nasıl bir tutum izleyeceği sorusunu gündeme getiriyor.
