ABD Temsilciler Meclisi, 7 Mart 2025'te Ukrayna'ya 3,5 milyar dolarlık ek askeri yardım sağlanmasını ve Rusya'ya karşı yeni yaptırımlar uygulanmasını öngören bir yasa paketini kabul etti. 312'ye karşı 123 oyla geçen tasarıya, 123 'hayır' oyunun tamamı Cumhuriyetçi Parti'den gelirken, Demokrat Parti cephesinden tek bir 'hayır' oyu kullanıldı. Bu oyun sahibi, Minnesota Milletvekili Ilhan Omar oldu. Omar, daha önce de Ukrayna'ya yardım karşıtı tutumuyla biliniyor ve savaşın diplomasi yoluyla çözülmesi gerektiğini savunuyor.
Ilhan Omar'ın gerekçesi ve parti içi yansımaları
Ilhan Omar, oylama öncesinde yaptığı açıklamada, 'Bu paket, Ukrayna'daki savaşı sona erdirmeyecek, aksine tırmanmasına neden olacak. Milyarlarca dolar silah yardımı yerine, diplomasi için fon ayrılmalı' dedi. Omar'ın bu çıkışı, özellikle Demokrat Parti içinde Ukrayna'ya desteğin neredeyse tam olduğu bir dönemde dikkat çekti. Ancak parti liderliği, oylamadan hemen sonra yaptığı açıklamada, 'Ukrayna'nın egemenliğini savunma konusunda iki partili mutabakatımız devam ediyor. Omar'ın görüşleri azınlıkta' ifadelerini kullandı.
Omar'ın bu tavrı, geçmişte de İsrail-Filistin meselesindeki tutumu nedeniyle parti içinde eleştirilere maruz kalmıştı. 'Squad' olarak bilinen ilerici Demokrat grubunun üyesi olan Omar, dış politikada sık sık ana akım çizgiden ayrılıyor. Ancak bu kez yalnız kalması, Ukrayna savaşının ABD siyasetinde ne kadar hassas bir konu olduğunu bir kez daha gösterdi. Tasarının kabulü, Başkan Trump'ın Rusya'ya yönelik yaptırım politikasına da bir darbe olarak yorumlandı; zira Trump yönetimi daha önce Rusya'ya yeni yaptırımlar uygulanmasına karşı çıkmıştı.
Küresel boyut: Avrupa ve Rusya'nın tepkisi
Yasa paketinin bir parçası olarak, Rusya'nın enerji sektörüne ve finansal kuruluşlarına yönelik yeni yaptırımlar da devreye giriyor. Avrupa Birliği, bu adımı memnuniyetle karşılarken, NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, 'ABD'nin Ukrayna'ya desteği sürüyor. Bu, bizim için hayati önemde' dedi. Rusya Dışişleri Bakanlığı ise yaptırımların 'meşru olmadığı' ve 'karşı önlemlerin' alınacağı uyarısında bulundu.
Uzmanlar, paketin Ukrayna'nın savunma kapasitesini artıracağını ancak savaşın seyrini kökten değiştirmesinin beklenmediğini belirtiyor. Öte yandan, Omar'ın tek başına verdiği 'hayır' oyu, ABD Kongresi'ndeki izolasyonist eğilimlerin zayıfladığını ancak tamamen kaybolmadığını gösteriyor. Özellikle Cumhuriyetçi Parti'nin bazı kanatlarında Ukrayna yardımına karşı artan bir direnç mevcut, ancak bu oylamada bu direnç kendini göstermedi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin Ukrayna savaşına yönelik dengeli politikası açısından önemli. ABD'nin Ukrayna'ya askeri yardımı sürdürmesi, Ankara'nın Montrö Boğazlar Sözleşmesi çerçevesinde izlediği tarafsız tutumu zorlaştırabilir. Ayrıca, Rusya'ya yönelik yeni yaptırımlar, Türkiye'nin enerji ithalatında Rusya'ya bağımlılığı nedeniyle ekonomik riskler taşıyor. Bununla birlikte, ABD'deki Demokrat Parti içinde Omar gibi seslerin varlığı, Ukrayna savaşının siyasi maliyetinin arttığına işaret ediyor. Türkiye, bu tür kırılmaları fırsata çevirerek kendine stratejik manevra alanı açabilir.
