Paris, 12 Nisan – FIFA'nın 2024 yılında Suudi Arabistan devlet petrol şirketi Aramco ile imzaladığı küresel sponsorluk anlaşması, iklim aktivistlerinin hedefi haline geldi. Çevre ve insan hakları grupları, dünya futbolunun en büyük yönetim organının fosil yakıt şirketiyle ortaklığını protesto etmek için önümüzdeki haftalarda Fransa ve diğer Avrupa ülkelerinde eylemler düzenleyecek. Aktivisler, FIFA'nın iklim krizine katkıda bulunduğunu ve Suudi Arabistan'ın insan hakları sicilini görmezden geldiğini savunuyor.
Gelişmenin arka planı
FIFA, Nisan 2024'te Aramco'yu resmî küresel ortakları arasına kattığını duyurdu. Bu anlaşma, Suudi şirketinin 2034 FIFA Dünya Kupası'nın da dahil olduğu bir dizi etkinliğe sponsor olmasını öngörüyor. Aramco, dünyanın en büyük petrol üreticilerinden biri olarak karbon emisyonlarıyla eleştiriliyor. İklim değişikliği konusunda çalışan STK'lar, FIFA'nın bu adımının Paris İklim Anlaşması hedefleriyle çeliştiğini belirtiyor.
Öte yandan, Suudi Arabistan'ın insan hakları ihlalleriyle ilgili raporlar, Aramco sponsorluğunun FIFA'nın itibarını zedelediğini gösteriyor. Özellikle Cemal Kaşıkçı cinayeti ve kadın hakları konusundaki kısıtlamalar, Batılı hükümetlerin ve sivil toplumun tepkisini çekiyor. FIFA, ticari ortaklıklarının sporun gelişimine katkı sağladığını ve tüm ülkelerle iş birliğine açık olduğunu savunuyor.
Ancak aktivistler, bu anlaşmanın sporu siyasallaştırdığını ve FIFA'nın tarafsızlık ilkesini ihlal ettiğini iddia ediyor. Geçmişte FIFA, Katar 2022 Dünya Kupası sırasında işçi hakları ve çevresel etkiler nedeniyle benzer eleştirilere maruz kalmıştı.
Bölgesel ve küresel boyut
Protestoların Avrupa merkezli olması, kıtanın fosil yakıtlara bağımlılığını azaltma çabalarıyla da bağlantılı. Avrupa Birliği, iklim değişikliğiyle mücadele kapsamında yenilenebilir enerjiye geçişi teşvik ederken, Suudi Arabistan gibi ülkelerle yapılan ticari anlaşmalar eleştiriliyor. FIFA'nın Aramco ile ortaklığı, AB'nin iklim politikalarıyla çelişen bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
Aktivisler, Suudi Arabistan'ın 2034 Dünya Kupası adaylığı sürecinde de benzer endişeleri dile getiriyor. Ülkenin ev sahipliği yapması halinde, karbon ayak izi ve insan hakları ihlalleri gündeme gelecek. FIFA, bu konularda Suudi Arabistan ile iş birliği yapmayı planladığını ancak bağımsız denetim mekanizmalarının yetersiz olduğu belirtiliyor.
Diğer taraftan, Suudi Arabistan, spor diplomasisi yoluyla uluslararası imajını düzeltmeye çalışıyor. Aramco sponsorluğu, ülkenin Vizyon 2030 programı kapsamında ekonomisini petrolden uzaklaştırma çabalarının bir parçası olarak sunulsa da, çevre örgütleri bunu bir “greenwashing” (yeşil aklama) olarak nitelendiriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, enerji ihtiyacının büyük kısmını ithal ettiği için fosil yakıt fiyatlarındaki dalgalanmalara duyarlıdır. FIFA-Aramco anlaşması, Türkiye'nin Suudi Arabistan ile olan ticari ve diplomatik ilişkilerini dolaylı olarak etkileyebilir. Türkiye, son yıllarda Suudi Arabistan ile normalleşme sürecine girmişken, bu tür sponsorluklar iklim politikaları açısından çelişki yaratabilir. Ayrıca, Türkiye'nin de ev sahipliği yapmayı hedeflediği uluslararası spor etkinliklerinde, çevre ve insan hakları standartlarının gözetilmesi gerektiği mesajı verilebilir. Ancak doğrudan bir etki beklenmemekle birlikte, küresel enerji dönüşümü bağlamında Türkiye'nin de fosil yakıt bağımlılığını azaltma politikalarını hızlandırması önem kazanıyor.
