Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), Ortadoğu'da olası bir barış anlaşmasının küresel petrol piyasalarında önümüzdeki yıl arz fazlasına yol açabileceğini belirtti. IEA'nın aylık petrol piyasası raporuna göre, bölgedeki gerilimlerin azalmasıyla birlikte 'kademeli' olarak normale dönecek petrol akışları, üretimde keskin bir artışa neden olacak. Bu artışın, talepteki öngörülen yükselişin üzerinde seyretmesi bekleniyor. Raporda, mevcut jeopolitik risklerin devam etmesi halinde ise arz daralması yaşanabileceği uyarısı yapıldı.
Barışın Petrol Piyasalarına Etkisi
IEA, Ortadoğu'da sağlanacak kalıcı bir barışın, özellikle İran ve Irak gibi büyük üreticilerin üzerindeki yaptırım ve kısıtlamaların kalkmasına yol açabileceğini öngörüyor. Bu ülkelerin üretim kapasitelerini önemli ölçüde artırması, küresel petrol arzında günde 1-2 milyon varillik bir fazlaya neden olabilir. Öte yandan, OPEC+ grubunun mevcut üretim kesintilerini sürdürme kararı alması durumunda bile, barış ortamında piyasaya giren yeni arzın fiyatları aşağı çekmesi bekleniyor.
IEA Başkanı Fatih Birol, raporla ilgili yaptığı açıklamada, "Ortadoğu'da barış, yalnızca bölge için değil, küresel enerji piyasaları için de bir dönüm noktası olabilir. Ancak bu senaryonun gerçekleşmesi, birçok siyasi ve ekonomik faktöre bağlı" dedi. Birol, barışın petrol fiyatlarını düşürerek tüketicilere rahatlama sağlayabileceğini, ancak üretici ülkelerin gelirlerini de azaltacağını vurguladı.
Küresel Talep ve Arz Dengesi
Raporda, 2025 yılı için küresel petrol talebinin günde 104 milyon varile ulaşması beklenirken, arzın bu rakamı aşma potansiyeli olduğu belirtiliyor. Özellikle ABD'deki kaya petrolü üretiminin artması ve Brezilya ile Guyana gibi ülkelerin yeni sahaları devreye alması, arz fazlasını besleyen diğer faktörler arasında sayılıyor. IEA, mevcut koşullarda bile 2025'te arz fazlası oluşabileceğini, ancak Ortadoğu'da barışın bu fazlayı daha da belirgin hale getireceğini ifade ediyor.
Öte yandan, küresel ekonominin yavaşlaması ve Çin'deki talep zayıflığı, petrol tüketiminin beklentilerin altında kalmasına neden olabilir. IEA, Çin'in ekonomik toparlanmasının hız kazanmaması halinde talep tahminlerinin aşağı yönlü revize edilebileceğine dikkat çekiyor. Bu durum, arz fazlasının daha da derinleşmesine yol açabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, enerji ihtiyacının büyük kısmını ithalatla karşılayan bir ülke olarak, petrol fiyatlarındaki düşüşten olumlu etkilenecektir. Olası bir Ortadoğu barışı, Türkiye'nin enerji maliyetlerini azaltabilir ve cari açığa katkı sağlayabilir. Ayrıca, bölgesel istikrar Türkiye'nin enerji tedarik güvenliğini artıracak ve Doğu Akdeniz'deki enerji projelerine yeni fırsatlar sunabilecektir. Bununla birlikte, İran ve Irak'ın artan üretimi Türkiye'nin enerji merkezi olma hedefini güçlendirebilir; ancak bölgedeki güç dengelerinin değişmesi, dolaylı güvenlik risklerini de beraberinde getirebilir.
