Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), İran'daki savaşın yeniden alevlenmesiyle birlikte bu çeyrekte küresel petrol stoklarının önceki tahminlerin iki katından daha fazla düşeceğini açıkladı. Yüksek fiyatların talebi olumsuz etkilemesine rağmen arz açığının derinleştiğini belirten IEA, piyasalarda arz sıkıntısının sürdüğüne dikkat çekti. 'Petrol İhracatçısı Ülkeler Örgütü ve müttefiklerinin (OPEC+) üretim kesintileri, jeopolitik riskler ve yaptırımlar arz tarafında baskı yaratmaya devam ediyor' ifadeleri kullanıldı.
Gelişmenin Arka Planı: Arz Açığı Tahminleri ve İran Faktörü
IEA'nın Aylık Petrol Piyasası Raporu'na göre, 2025 yılının ilk çeyreğinde küresel petrol stoklarında günlük yaklaşık 1,2 milyon varillik bir düşüş yaşanması bekleniyor. Bu rakam, daha önce tahmin edilen günlük 480 bin varillik düşüşün iki katından fazla. Söz konusu revizyon, İran'daki çatışmaların yeniden tırmanması sonrasında bu ülkenin ihracatının kesintiye uğrayabileceği endişelerinden kaynaklanıyor.
Raporda, İran'ın petrol altyapısına yönelik saldırıların, ülkenin ham petrol ihracatını önemli ölçüde azaltabileceği ve bu durumun küresel arz üzerinde ciddi bir baskı oluşturabileceği vurgulanıyor. Ayrıca, ABD'nin İran'a yönelik yaptırımları yeniden devreye sokması ve Çin'in İran petrolüne talebinin azalması da arz açığını derinleştirebilir.
Öte yandan, yüksek petrol fiyatlarının tüketiciler üzerindeki olumsuz etkisi devam ediyor. IEA, küresel petrol talebinin bu yıl günde 1,1 milyon varil artacağını öngörürken, bu artışın daha önce beklenenin altında olduğunu belirtiyor. Yüksek fiyatların özellikle gelişmekte olan ülkelerde yakıt talebini baskıladığı ifade ediliyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Jeopolitik Riskler ve Fiyatlar
İran'daki savaşın yeniden alevlenmesi, bölgede enerji güvenliğine ilişkin endişeleri artırıyor. Hürmüz Boğazı'nın güvenliği, küresel petrol ihracatının yaklaşık beşte birinin geçtiği bu stratejik nokta, tırmanan gerilimden doğrudan etkileniyor. Herhangi bir kesinti, dünya genelinde fiyatların hızla yükselmesine yol açabilir.
OPEC+ ülkelerinin üretim kesintilerini sürdürmesi ve Rusya'ya yönelik yaptırımların devam etmesi, arz tarafındaki daralmayı destekleyen unsurlar arasında. Brent petrol fiyatları son haftalarda varil başına 85 doların üzerine çıkarak yılın en yüksek seviyelerini gördü. Piyasa analistleri, jeopolitik risklerin fiyatlar üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturmaya devam edeceğini, ancak talep endişelerinin de artışı sınırlayabileceğini belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin enerji ithalatına bağımlılığı göz önüne alındığında kritik önem taşıyor. Yükselen petrol fiyatları, Türkiye'nin cari açığı üzerinde baskı oluşturabilir ve enflasyonu tetikleyebilir. İran'daki istikrarsızlık, Türkiye'nin enerji arz güvenliğini de tehdit ediyor; zira Türkiye, enerji ithalatının bir kısmını İran üzerinden gerçekleştiriyor. Ayrıca, bölgedeki jeopolitik riskler, Türkiye'nin enerji köprüsü olma hedefini etkileyebilir. Türkiye'nin arz çeşitliliğini artırması ve yenilenebilir enerjiye yatırımı hızlandırması, bu tür krizlerin etkisini azaltabilir.
