Idaho, Amerika Birleşik Devletleri’nde esrarı her türlü kullanım için tamamen yasaklayan birkaç eyaletten biri olarak dikkat çekerken, esrarın kısmen yasallaştırılması için yürütülen kampanya beklenmedik bir engelle karşılaştı. Eyalet yasalarına göre, belirli tıbbi durumlar için esrar kullanımına izin verilmesini öngören bir referandumun oylamaya sunulabilmesi için gerekli imzaların belirlenen sürede teslim edilmesi gerekiyordu. Ancak kampanya yetkililerinin raporlarına göre, binlerce imza süresi dolduktan sonra sekreterlik ofisine ulaştırıldı. Bu durum, Idaho’da esrar yasağının kısa vadede değişmeyeceği anlamına gelebilir.
Gelişmenin Arka Planı
Idaho, ABD’de esrarın tüm formlarını yasaklayan nadir eyaletlerden biridir. Tıbbi amaçlı kullanım dahi onaylanmamış durumda. Bu katı yasak, esrar reformu savunucularını harekete geçirdi. “Idaho Medical Marijuana Act” adlı girişim, kanser, epilepsi, multipl skleroz gibi ciddi hastalıkları olan hastalara doktor reçetesiyle esrar kullanımına izin vermeyi amaçlıyordu. Ancak bu girişimin 2024 Kasım ayındaki seçimlerde oylanabilmesi için 1 Mayıs 2024’e kadar yaklaşık 62 bin geçerli imza toplanması gerekiyordu. Kampanya yetkilileri, imzaları zamanında teslim ettiklerini iddia etse de, eyalet sekreterliği kayıtları imzaların 2 Mayıs’ta alındığını gösteriyor. Sadece bir günlük gecikme, yıllardır süren çabaların boşa gitmesine neden olabilir. Kampanya organizatörü Russ Belville, “İmzaları 1 Mayıs akşamı ofise bıraktık, ancak resmi olarak ertesi gün kabul edilmiş” diyerek sürecin adaletsizliğine vurgu yapıyor. Yasal itiraz süreci devam ediyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
ABD genelinde esrar politikaları giderek liberalleşirken, Idaho’nun bu katı tutumu bir anomali olarak öne çıkıyor. Komşu eyaletler Montana, Washington ve Oregon’da hem tıbbi hem de yetişkin kullanımı yasal. Bu durum, Idaho sakinlerinin komşu eyaletlere seyahat ederek esrar temin etmesine yol açıyor ve sınır ötesi yasa dışı ticaret riskini artırıyor. Ulusal düzeyde ise Başkan Biden yönetimi, esrarın federal düzeyde yeniden sınıflandırılması için adımlar atıyor. Eğer federal düzeyde kısmi yasallaşma gelirse, Idaho’nun yasağı daha da anakronik hale gelecek. Küresel ölçekte, Kanada, Uruguay ve bazı Avrupa ülkeleri esrarı yasallaştırırken, Idaho’nun direnci ABD’nin muhafazakar eyaletleri arasındaki politik bölünmeyi yansıtıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Idaho’daki bu gelişme doğrudan Türkiye’yi ilgilendirmese de, ABD’de esrar yasallaşması konusundaki tartışmalar, küresel uyuşturucu politikalarının evrimi açısından önemli bir örnek teşkil ediyor. Türkiye, uyuşturucuyla mücadelede katı bir tutum sergilerken, ABD’deki eyalet düzeyindeki yasallaşma hareketleri uluslararası normları etkileyebilir. Özellikle tıbbi esrar kullanımına izin veren ülkelerin sayısı arttıkça, Türkiye’nin bu konudaki mevcut politikasını gözden geçirmesi gündeme gelebilir. Ancak kısa vadede, Türkiye’nin uyuşturucuyla mücadele stratejisinde bir değişiklik beklenmemektedir.
