ABD Göçmenlik ve Gümrük Muhafaza Birimi (ICE), ülke genelindeki gözaltı merkezlerinde uygulanan standartlarda kapsamlı bir revizyona gitti. Yeni düzenlemelerle birlikte 10 ayrı alanda değişiklik yapılırken, en dikkat çekici hamle tutuklulara yönelik ücret ödemelerine ilişkin maddelerin tamamen kaldırılması oldu. Aynı zamanda özel sektör müteahhitlerinin denetimi artırılırken, tutuklu işçiliğine dair tanımlar da yeniden çizildi. ICE yetkilileri, değişikliklerin “insani ve güvenli” bir gözaltı sistemi hedeflediğini savunurken, insan hakları örgütleri uygulamaların tutukluların temel haklarını ihlal ettiğini belirtiyor.
Değişikliklerin Arka Planı ve İçeriği
ICE’nin yayımladığı yeni standartlar, özellikle gözaltı merkezlerinde çalıştırılan tutukluların ücretlendirilmesi konusunda radikal bir dönüşüm getiriyor. Eski düzenlemelerde tutuklulara gönüllü çalışmaları karşılığında günlük 1 ila 5 dolar arasında değişen sembolik ücretler ödeniyordu. Yeni kurallarla birlikte bu ödeme sistemi tamamen kaldırılarak, çalışma zorunlu hale getirildi. Tutuklular artık herhangi bir ücret almadan temizlik, yemek servisi ve bakım gibi işleri yapmakla yükümlü olacak. ICE, bu değişikliği “operasyonel verimlilik” olarak gerekçelendirirken, eleştirmenler uygulamayı ‘modern kölelik’ olarak nitelendiriyor.
İkinci önemli değişiklik, özel güvenlik şirketleri ve müteahhitler üzerindeki denetim mekanizmalarının sıkılaştırılması oldu. Yeni standartlara göre, özel firmalar artık aylık değil haftalık bazda ICE’ye rapor vermek zorunda. Ayrıca, gözaltı merkezlerinde yaşanan şiddet, kaçış girişimleri veya tıbbi ihmallerin bildirilmesi için zorunlu süre 24 saatten 12 saate indirildi. Denetim ekiplerinin yetkileri genişletilirken, uyumsuzluk durumunda sözleşmelerin feshedilmesi kolaylaştırıldı. Bu adımla ICE’nin, özellikle son yıllarda özel sektör işletmeciliğinde artan skandalların önüne geçmek istediği yorumları yapılıyor.
Tutuklu işçiliğinin tanımı da yeni düzenlemelerle tamamen yeniden yazıldı. Eski tanımda “gönüllü ve ücretli” olarak geçen işler, artık “zorunlu ve ücretsiz” olarak sınıflandırıldı. ICE’nin resmi açıklamasına göre, bu değişiklik ulusal güvenlik gerekçelerine dayandırılıyor. Ancak hukukçular, bu tanımın ABD Anayasası’nın 13. Ek Maddesi’ndeki zorla çalıştırma yasağına aykırı olabileceği uyarısında bulunuyor. Diğer değişiklikler arasında sağlık hizmetlerine erişim kriterlerinin daraltılması, ziyaret saatlerinin kısaltılması ve avukatlarla görüşme odalarının sayısının azaltılması da yer alıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
ICE’nin bu hamlesi, yalnızca ABD iç politikasında değil, uluslararası arenada da yankı uyandırdı. Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Konseyi, söz konusu değişikliklerin uluslararası hukuka aykırı olabileceğini belirten bir bildiri yayımladı. Avrupa Birliği ise ABD’yi gözaltı koşulları konusunda uyararak, ücretlerin kaldırılmasının “insan onuruna aykırı” olduğunu vurguladı. Meksika ve Orta Amerika ülkeleri, bu düzenlemelerin sınırdan geçişleri artırabileceği endişesini dile getiriyor. Uzmanlar, yeni standartların özellikle Latin Amerika kökenli göçmenleri orantısız şekilde etkileyeceğini, çünkü ICE gözaltındakilerin büyük çoğunluğunun bu bölgelerden geldiğini hatırlatıyor. Ayrıca, insan hakları savunucuları, benzer uygulamaların Avustralya ve Birleşik Krallık gibi ülkelerde de tartışıldığını, ancak bu kadar kapsamlı bir değişikliğin ilk kez ABD tarafından hayata geçirildiğine dikkat çekiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ICE’nin gözaltı standartlarında yaptığı bu değişiklikler, Türkiye’nin göç ve iltica politikaları açısından doğrudan bir etki yaratmasa da, küresel insan hakları normlarına yönelik bir sınamadır. ABD’nin bu adımı, uluslararası hukukta zorla çalıştırma yasağının sorgulanmasına yol açabilir. Türkiye, özellikle Suriyeli mültecilerin statüsü ve çalışma koşulları konusunda hassas bir konumda bulunuyor. Bu nedenle, ABD’deki gelişmelerin emsal oluşturması, Türkiye’nin mülteci entegrasyonu ve insan hakları politikalarında daha dikkatli adımlar atmasını gerektirebilir. Ayrıca, ABD’nin bu uygulamasının uluslararası eleştiriler alması, Türkiye’nin kendi gözaltı merkezlerindeki uygulamalara yönelik benzer tepkileri yönetme stratejisini de etkileyebilir.
