Yemen'de İran destekli Husiler, son dönemde ele geçirdikleri bölgelerde 200'den fazla kişiyi serbest bıraktıklarını açıkladı. Husilere bağlı haber ajansı SABA'ya göre, bu kişiler arasında hükümet yanlısı savaşçılar ve siviller bulunuyor. Serbest bırakma, Husilerin kontrolü altındaki başkent Sana'a ve çevresindeki bölgelerde gerçekleşti. Husiler, bu adımı insani bir jest olarak nitelendirirken, Yemen hükümeti ve Suudi Arabistan liderliğindeki koalisyon henüz konuya ilişkin resmi bir açıklama yapmadı.
Gelişmenin Arka Planı
Yemen'de 2014'ten bu yana devam eden iç savaş, ülkeyi büyük bir insani krize sürükledi. Husiler, 2014 yılında başkent Sana'a'yı ele geçirerek hükümeti devirdi ve Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyon 2015'te müdahale etti. Çatışmalar, binlerce sivilin ölümüne ve milyonlarca kişinin yerinden edilmesine yol açtı. Son aylarda Husiler, Marib ve Şabwa gibi stratejik bölgelerde ilerleyerek hükümet güçlerine karşı üstünlük sağladı. Bu ilerleme sırasında çok sayıda kişi gözaltına alınmıştı. Husilerin şimdi bu kişileri serbest bırakması, askeri bir hamle olarak yorumlanıyor. Bazı analistler, bu adımın Husilerin uluslararası kamuoyunda meşruiyet kazanma çabası olduğunu belirtiyor. Ayrıca, serbest bırakılanlar arasında çocukların da bulunduğu iddia ediliyor; ancak bağımsız kaynaklar bunu doğrulamadı.
Birleşmiş Milletler, Yemen'deki esir değişimi konusunda taraflar arasında müzakereler yürütüyordu. Ancak Husilerin bu tek taraflı serbest bırakma kararı, müzakere sürecini gölgeleyebilir. BM Yemen Özel Temsilcisi Hans Grundberg, geçtiğimiz hafta taraflara esir değişimi konusunda anlaşmaya varmaları çağrısında bulunmuştu. Husilerin bu hamlesi, BM'nin çabalarını BYPASS ederek kendi inisiyatifini ortaya koyduğunu gösteriyor.
Öte yandan, serbest bırakılan kişilerin akıbeti belirsizliğini koruyor. Husiler, bu kişilerin ailelerine teslim edildiğini öne sürerken, bazı yerel kaynaklar serbest bırakılanların baskı altında tutulduğunu iddia ediyor. Uluslararası Af Örgütü, Yemen'deki keyfi gözaltıların arttığına dikkat çekiyor. Husilerin kontrol ettiği bölgelerde muhalif sesler sistematik olarak bastırılıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Yemen'deki iç savaş, bölgesel güç dengelerini derinden etkiliyor. Husiler, İran'ın bölgedeki en önemli vekil güçlerinden biri olarak kabul ediliyor. Suudi Arabistan ve BAE ise Yemen hükümetini destekleyerek İran'ın nüfuzunu kırmaya çalışıyor. ABD, Husileri terör örgütü olarak tanımlamasa da, füze saldırıları nedeniyle yaptırımlar uyguluyor. Son dönemde Husilerin Kızıldeniz'deki ticari gemilere yönelik saldırıları, küresel deniz ticaretini tehdit ediyor. Bu nedenle, Husilerin attığı her adım uluslararası toplum tarafından yakından izleniyor.
Esir serbest bırakma, Husilerin Batı ile diyalog kurma arayışının bir parçası olabilir. İran ile Suudi Arabistan arasında Çin'in aracılığıyla varılan anlaşma sonrasında bölgede bir yumuşama süreci başlamıştı. Ancak Yemen'deki çatışmalar devam ediyor. Husilerin bu hamlesi, Suudi Arabistan'a bir mesaj niteliği taşıyor: "Bizimle doğrudan müzakere edin." Suudi Arabistan ise Husileri meşru bir muhatap olarak görmekte isteksiz.
BM, Yemen'de kapsamlı bir ateşkes sağlanması için çaba harcıyor. Ancak taraflar arasındaki güven eksikliği ve dış müdahaleler, süreci zorlaştırıyor. Husilerin tek taraflı esir serbest bırakması, ateşkes müzakerelerini olumsuz etkileyebilir; çünkü hükümet tarafı, bu adımı bir propaganda malzemesi olarak görüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Yemen'deki gelişmeler, Türkiye'nin Ortadoğu politikası açısından dolaylı da olsa önem taşıyor. Türkiye, Yemen krizinde taraf olmamakla birlikte, Suudi Arabistan ve BAE ile ilişkilerini normalleştirme sürecinde. Husilerin esir serbest bırakması, bölgesel gerilimi bir miktar azaltabilir ve insani yardımların ulaştırılmasına katkı sağlayabilir. Ancak Husilerin İran ile bağlantısı, Türkiye'nin İran ile olan karmaşık ilişkilerini de etkiliyor. Türkiye, Yemen'de istikrarın sağlanması için siyasi çözümü destekliyor. Bu tür adımlar, kalıcı barış için yeterli değil; taraflar arasında güven inşa edilmesi gerekiyor. Türkiye, insani yardım konusunda aktif rol alabilir.
