İran destekli Yemen'deki Husi milisleri, Kızıldeniz kıyısındaki stratejik Makha Limanı'na yönelik balistik füze ve insansız hava aracı (İHA) saldırıları düzenledi. Saldırı, uluslararası ticaretin ve bölgesel güvenliğin kilit noktalarından biri olan limanda büyük endişe yarattı. Yerel kaynaklara göre, en az üç balistik füze ve çok sayıda kamikaze drone liman bölgesine ulaşırken, saldırıda can kaybı yaşanıp yaşanmadığı henüz doğrulanamadı. Husi hareketi, saldırının İsrail'in Gazze'deki operasyonlarına tepki olarak ve Yemen'in egemenlik haklarını savunma kapsamında gerçekleştirildiğini açıkladı.
Gelişmenin Arka Planı
Makha Limanı, Yemen'in güneybatısında, Babülmendep Boğazı'nın hemen kuzeyinde yer alması nedeniyle jeostratejik öneme sahiptir. Liman, uluslararası nakliye rotalarının güvenliği açısından kritik bir konumda bulunuyor ve bu özelliğiyle hem bölgesel hem de küresel aktörlerin dikkatini çekiyor. Husilerin bu limana yönelik saldırıları, son yıllarda zaman zaman tırmanış gösteriyor. Özellikle 2015'te Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyonun Yemen'e müdahalesinden bu yana limanlar ve deniz tesisleri sık sık hedef alınıyor. Husiler, Kızıldeniz'deki gemilere yönelik tehditlerini artırarak, İsrail ile bağlantılı gemilerin bölgeden geçişini engellemeye çalışıyor.
Son saldırı, ateşkes görüşmelerinin sürdüğü bir döneme denk geldi. Birleşmiş Milletler (BM) ve uluslararası toplum, Yemen'de kalıcı bir ateşkes sağlanması için yoğun diplomasi yürütüyor. Ancak Husi liderliğindeki unsurların saldırıları, barış sürecini olumsuz etkileyebilecek nitelikte. Ayrıca, İran'ın bölgedeki vekil güçleri aracılığıyla etkinliğini artırma çabası, Kızıldeniz'i bir gerilim bölgesine dönüştürüyor.
Saldırının hemen ardından Yemen hükümeti, uluslararası topluma çağrıda bulunarak Husilere karşı daha etkili önlemler alınmasını istedi. Yemen Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada, saldırıların insani yardım sevkiyatını da engellediği vurgulandı. Limanın, ülkenin gıda ve yakıt ihtiyacının büyük bir kısmını karşıladığı biliniyor. Bu nedenle saldırılar, ülkede zaten kötü olan insani durumu daha da derinleştiriyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Makha Limanı'na yönelik saldırı, sadece Yemen'in iç meselesi olmaktan çıkıp bölgesel ve küresel güvenlik dinamiklerini etkiliyor. Kızıldeniz, dünya ticaretinin yaklaşık %12'sinin geçtiği bir su yolu olarak kabul ediliyor. Babülmendep Boğazı'na yakınlığı nedeniyle bu limana yönelik tehditler, küresel enerji arzını ve tedarik zincirlerini sekteye uğratabilir. Petrol ve doğalgaz tankerleri, bu güzergâhı kullanırken, olası bir kriz, dünya petrol fiyatlarını olumsuz etkileyebilir.
İran'ın Husi milislerine sağladığı askeri destek, uzun süredir uluslararası toplumun gündeminde. ABD ve müttefikleri, İran'ın bölgedeki istikrarsızlaştırıcı faaliyetlerine karşı daha sert önlemler alınması gerektiğini savunuyor. Son olarak ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), Husi saldırılarına karşı Kızıldeniz'deki devriyelerini artırdı. Ancak buna rağmen, Husilerin füze ve drone kabiliyetleri, daha önce de görüldüğü gibi, ciddi bir tehdit oluşturmayı sürdürüyor.
Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi bölge ülkeleri, Yemen hükümetini desteklerken, Husilere karşı koalisyon güçleriyle ortak operasyonlar düzenliyor. Makha Limanı'na yönelik saldırı, bu ülkelerin güvenlik endişelerini artıracak ve muhtemelen savunma harcamalarının artmasına yol açacaktır. Öte yandan, saldırılar, ateşkes için yürütülen BM arabuluculuğundaki görüşmelerin başarısız olma riskini de beraberinde getiriyor. Bu durum, bölgede daha geniş çaplı bir çatışmanın yeniden alevlenmesi ihtimalini güçlendiriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Kızıldeniz'deki gerilim, Türkiye'nin enerji arz güvenliği ve ticaret yolları açısından yakından takip ettiği bir konudur. Türkiye, bu bölgeden geçen deniz ticaretinde önemli bir aktör olup, istikrarın sağlanmasından yanadır. Özellikle Körfez ülkelerinden gelen enerji kaynaklarının geçtiği bu güzergâhtaki olası bir aksama, Türk ekonomisini olumsuz etkileyebilir. Türkiye, BM nezdinde Yemen'de kapsamlı bir barışı desteklemekte ve uluslararası toplumun çabalarına katkı sağlamaktadır. Ayrıca Türkiye, bölgesel güvenlik mimarisinde aktif bir rol oynayarak, Kızıldeniz'deki deniz güvenliğinin korunmasına önem vermektedir. Bu saldırılar, Türkiye'nin bölgedeki diplomatik ve insani inisiyatiflerini güçlendirme ihtiyacını bir kez daha ortaya koymaktadır.
