ABD yönetimi, Hürmüz Boğazı'nda İran'a karşı yürütülen mücadelede üstünlüğü ele geçirdiğini duyurdu. Üst düzey bir Amerikalı yetkili, boğazın artık açık olduğunu belirterek "O aptal açık" ifadesini kullandı. Şubat sonunda başlayan savaşın ardından İran'ın en güçlü kozu olarak görülen Hürmüz Boğazı'ndaki dengenin son iki ayda ABD lehine değiştiği belirtiliyor. Axios'un haberine göre, ABD ordusu boğazdaki İran kontrolünü adım adım eritti.
Hürmüz Boğazı'nda Dengeler Nasıl Değişti?
Hürmüz Boğazı, dünya petrol ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği en kritik deniz geçiş noktalarından biri. İran, Şubat sonunda başlayan savaşın ilk günlerinden itibaren boğazı kapatma tehdidiyle küresel enerji piyasalarını baskı altına almıştı. Ancak ABD Savunma Bakanlığı ve Merkez Komutanlığı'ndan gelen bilgilere göre, Amerikan donanması ve müttefik kuvvetleri son iki ayda boğazdaki İran askeri varlığını sistematik olarak zayıflattı. ABD yetkilileri, İran'ın boğazı kapatma kapasitesinin büyük ölçüde kırıldığını ve deniz trafiğinin yeniden güvenli hale geldiğini savunuyor.
Washington'ın bu açıklaması, bölgedeki askeri dengenin ABD lehine döndüğü yönündeki işaretlerin son halkası. Son haftalarda Amerikan savaş uçakları ve deniz unsurları, İran'ın hızlı bot filolarına, deniz mayınlarına ve kıyı savunma sistemlerine yönelik operasyonlarını yoğunlaştırdı. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), boğazdaki seyrüsefer özgürlüğünü korumak için uluslararası koalisyonla birlikte çalıştıklarını bildirdi. İran tarafından ise henüz resmi bir yanıt gelmedi; Tahran yönetimi geçmişte boğazı kapatma tehdidini sık sık dile getirmişti.
Küresel Enerji Piyasaları ve Bölgesel Yansımalar
Hürmüz Boğazı'ndaki gerilimin azalması, küresel petrol fiyatlarında dalgalanmalara neden oluyor. Savaşın başlangıcından bu yana Brent petrol fiyatı zaman zaman 100 doların üzerine çıkmış, ardından ABD'nin boğazdaki ilerlemesiyle bir miktar gerilemişti. Uzmanlar, boğazın açık kalmasının dünya ekonomisi için hayati olduğunu vurguluyor. Öte yandan, İran'ın askeri kapasitesinin zayıflaması, Tahran'ın bölgesel nüfuzunu da sarsabilir. ABD'nin bu hamlesi, İran'ın vekil güçleri üzerindeki baskıyı artırabilir ve Orta Doğu'daki güç dengesini yeniden şekillendirebilir.
Ancak uzmanlar, İran'ın hâlâ asimetrik tehditlerle boğazı tehdit edebileceği uyarısında bulunuyor. Mayın döşeme, insansız hava araçları ve hızlı bot saldırıları gibi yöntemler, İran'ın elindeki diğer seçenekler arasında. ABD'nin üstünlüğü ne kadar kalıcı olursa olsun, bölgedeki tansiyonun tamamen düşmediği belirtiliyor. Uluslararası Denizcilik Örgütü, gemilere bölgede dikkatli olmaları yönünde tavsiyelerini sürdürüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Hürmüz Boğazı'ndaki gelişmeler, Türkiye'nin enerji güvenliği ve dış politikası açısından doğrudan önem taşıyor. Türkiye, petrol ve doğal gaz ihtiyacının önemli bir kısmını Basra Körfezi üzerinden karşılıyor; boğazdaki istikrar, Türkiye'nin enerji ithalatının kesintisiz sürmesi için kritik. Ayrıca İran ile komşu olan Türkiye, bölgedeki askeri dengenin değişmesini dikkatle izliyor. ABD'nin üstünlük sağlaması, İran'ın bölgesel etkisini sınırlayabilir ve Türkiye'nin Orta Doğu'daki diplomatik manevra alanını etkileyebilir. Ankara'nın hem Washington hem Tahran ile dengeli ilişkiler yürütme çabası, bu yeni durumda daha da karmaşık hale gelebilir.
