Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemi trafiği bu hafta bir önceki haftaya kıyasla düşüş gösterdi. Bu düşüş, ABD'nin İran'a yönelik askeri operasyonlarının 13. gününe girerken ve Yemen merkezli Husilerin Suudi Arabistan bağlantılı gemilere ve limanlara yönelik deniz ablukası ilan etmesinin ardından kaydedildi. Londra merkezli Lloyd's List'e göre, Hürmüz Boğazı'ndaki günlük geçiş sayısı, bölgesel gerilimlerin tırmanması ve deniz ticaretine yönelik tehditlerin artmasıyla birlikte azaldı. Bu gelişme, küresel enerji arzının yaklaşık beşte birinin geçtiği bu kritik su yolunda ticaretin sekteye uğradığına işaret ediyor.
Husilerin Ablukası ve Kızıldeniz'de Yeniden Başlayan Saldırılar
Husiler, Suudi Arabistan'a ait veya Suudi limanlarına yanaşacak gemilere yönelik deniz ablukası uygulayacaklarını açıkladı. Bu hamle, bölgedeki deniz ticaretine yönelik tehditleri daha da artırdı. Daha önce Kızıldeniz'de ticari gemilere saldırılar düzenleyen Husiler, ateşkesin bozulmasıyla birlikte saldırılarına yeniden başladı. Özellikle Bab el-Mendeb Boğazı ile Kızıldeniz'in güney kesimlerinde, uluslararası nakliye şirketleri gemilerinin rotalarını değiştirmek zorunda kalıyor veya bölgeden geçişlerini geçici olarak durduruyor. Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyonun ve uluslararası deniz güçlerinin varlığına rağmen, Husilerin insansız hava araçları ve füzelerle gerçekleştirdiği saldırılar, deniz ticaretini ciddi şekilde tehdit ediyor.
Lloyd's List verilerine göre, Hürmüz Boğazı'ndaki günlük geçiş sayısı, geçen hafta ortalama 60-70 iken bu hafta 50-55 seviyelerine geriledi. Bu düşüşte, ABD'nin İran'a yönelik saldırılarının ardından bölgede artan gerginlik ve sigorta primlerindeki yükseliş etkili oluyor. Deniz sigortacıları, Hürmüz Boğazı'ndan geçişler için risk primlerini artırdı ve bazı nakliye şirketleri, rotalarını Umman Körfezi'nden geçecek şekilde değiştirmek zorunda kaldı. Bu durum, özellikle enerji taşımacılığı yapan tankerler için ek maliyetlere yol açıyor.
Bölgesel ve Küresel Etkiler
Hürmüz Boğazı'nda yaşanan bu gelişmeler, küresel petrol piyasalarını da etkiliyor. Brent petrol fiyatları, artan jeopolitik risklerle birlikte son bir haftada yüzde 3-4 oranında yükseldi. Uzmanlar, İran'ın misilleme yapması halinde Hürmüz Boğazı'nın tamamen kapanabileceğini ve bunun petrol fiyatlarını varil başına 120 doların üzerine çıkarabileceğini belirtiyor. Ayrıca, Kızıldeniz'deki saldırılar, Süveyş Kanalı üzerinden yapılan ticareti tehdit ediyor. Bazı nakliye şirketleri, Afrika'nın güneyini dolaşarak Ümit Burnu rotasını tercih ediyor, bu da taşıma sürelerini ve maliyetlerini önemli ölçüde artırıyor. Avrupa ve Asya arasındaki ticaretin önemli bir kısmı bu rotalar üzerinden gerçekleştiği için, bu durum küresel tedarik zincirlerinde aksamalara neden olabilir.
ABD'nin İran'a yönelik operasyonlarının 13 gündür devam etmesi, bölgedeki istikrarı daha da derinden etkiliyor. ABD, İran'ın nükleer programı ve bölgedeki vekil güçleri nedeniyle İran'a askeri baskı uyguluyor. İran ise, Hürmüz Boğazı'nı kapatma tehdidinde bulunarak misilleme sinyali veriyor. Bu karşılıklı tehditler, bölgedeki tansiyonun daha da yükselmesine yol açıyor. Çin ve Rusya gibi büyük enerji ithalatçıları, bu gelişmeleri yakından izliyor ve enerji arz güvenliği konusunda endişelerini dile getiriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, enerji ihtiyacının büyük bölümünü ithalatla karşılayan bir ülke olarak, Hürmüz Boğazı ve Kızıldeniz'deki bu gelişmelerden doğrudan etkilenmektedir. Petrol ve doğal gaz fiyatlarındaki olası artış, Türkiye'nin cari açığını ve enflasyonu olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, Kızıldeniz ve Süveyş Kanalı üzerinden gerçekleşen ticaret, Türkiye'nin Avrupa ve Asya ile olan ticaretinde kritik öneme sahiptir; bu rotalardaki aksamalar, Türk ihracatçıları için maliyet artışı ve gecikmelere neden olabilir. Türkiye, bölgede diplomatik çözüm bulunması çağrısında bulunarak gerilimin düşürülmesini istemektedir. Bu nedenle, Türkiye'nin hem enerji arz güvenliğini çeşitlendirme politikalarını hızlandırması hem de bölgesel çatışmaların tırmanmasını önlemeye yönelik diplomatik girişimlerde bulunması beklenmektedir.
