Önümüzdeki 12 ay içinde – belki Ağustos sonu, belki de gelecek bahara kadar – Mead Gölü'nün su seviyesinin deniz seviyesinden 1.035 fit (yaklaşık 315 metre) yükseklikteki kritik eşiğin altına düşmesi bekleniyor. Bu, Colorado Nehri havzasının en büyük hidroelektrik santrali olan Hoover Barajı'nın elektrik üretim kapasitesini kaybedeceği su yüksekliği anlamına geliyor. Kuraklık ve iklim değişikliğinin etkisiyle rezervuar seviyesi rekor düşüklükte seyrediyor; bölge 20 yılı aşkın süredir yaşanan mega kuraklığın pençesinde. Hoover Barajı, Nevada, Arizona ve Kaliforniya dahil yedi eyalete elektrik sağlayan bir enerji devi. Üretim durursa milyonlarca kişi ve tarım arazisi etkilenecek.
Hoover Barajı ve Büyüyen Kriz
1936'da tamamlanan ve o dönemin en büyük beton yapısı olan Hoover Barajı, yılda yaklaşık 4 milyar kilovatsaat elektrik üretiyor. Ancak son yıllarda Mead Gölü'ndeki su seviyesi, 1983'teki dolu seviyesinden 170 fitten fazla düştü. ABD Islah Bürosu verilerine göre, barajın türbinlerinin verimli çalışabilmesi için göl seviyesinin 1.050 fitin üzerinde olması gerekiyor. 1.035 fit eşiğinde türbinler çalışamaz hale geliyor. Şu anda seviye 1.040 fit civarında ve her ay yaklaşık 1 fit düşüyor. Uzmanlar, 2025 yazına kadar kritik eşiğe ulaşılmasının kuvvetle muhtemel olduğunu belirtiyor.
Baraj, Pazartesi'den Perşembe'ye kadar günde 1.000 megavat üretirken, Cuma'dan Pazar'a talebe bağlı olarak daha az çalışıyor. Üretimin durması durumunda, özellikle Güney Kaliforniya ve Las Vegas bölgesinde elektrik fiyatlarında ani yükseliş bekleniyor. Ayrıca, barajın su tahsisat sistemi de devre dışı kalabilir; bu da tarımda kullanılan suyun azalmasına yol açacak.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Kuraklık ve Enerji Güvenliği
Colorado Nehri, 40 milyon kişiye ve 2 milyon hektar tarım alanına su sağlıyor. Havzadaki kuraklık, iklim değişikliğinin etkisiyle daha da şiddetleniyor. 2000 yılından bu yana nehrin akışı ortalamanın %20 altında seyrediyor. ABD federal hükümeti, su kullanımında acil kesintiler uygulamaya koydu ancak bu önlemler yetersiz kalıyor. Benzer krizler Kaliforniya'daki Oroville Barajı ve diğer büyük barajlarda da yaşanıyor. Küresel ısınma, dünya genelinde hidroelektrik santrallerinin verimini düşürüyor; Dünya Bankası verilerine göre, 2050'ye kadar hidroelektrik üretiminin %15-20 azalması bekleniyor. Bu durum, yenilenebilir enerjiye geçişte hidroelektrikten beklenen katkıyı da tehlikeye atıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Hoover Barajı krizi, Türkiye için bir uyarı niteliği taşıyor. Türkiye'de de Fırat ve Dicle nehirleri üzerindeki barajların su seviyeleri, Irak ve Suriye'deki kuraklıkla birlikte azalıyor. İklim değişikliği, Türkiye'nin su kaynaklarını tehdit ederken, Hidroelektrik santrallerin (HES) üretim kapasitesi düşüyor. 2023'te hidroelektrik üretimi bir önceki yıla göre %24 azaldı. Bu durum, Türkiye'nin enerji ithalatını artırıyor ve cari açığı büyütüyor. Ayrıca, su kıtlığı sınır aşan sular politikasını da etkileyerek bölgesel gerginliklere yol açabilir. Hoover Barajı örneği, Türkiye'nin su yönetimi ve enerji planlamasında acil önlemler alması gerektiğini gösteriyor.
