Hong Kong özel yönetim bölgesi yetkilileri, 65 ila 69 yaş arasındaki ticari araç sürücüleri için zorunlu yıllık sağlık muayenesi öngören yeni bir düzenlemeyi, sektörden gelen yoğun tepkilerin ardından önemli ölçüde yumuşattı. Başlangıçta her yıl tekrarlanması planlanan sağlık kontrollerinin sıklığı, 5 yılda iki kez olacak şekilde azaltıldı. Söz konusu düzenlemenin 2027 yılının ortasında yürürlüğe girmesi bekleniyor. Karar, özellikle taksi, minibüs ve kamyon gibi ticari araçları kullanan yaşlı sürücülerin istihdam koşullarını doğrudan etkiliyor.
Düzenlemenin arka planı ve sektörün tepkisi
Hong Kong Ulaştırma ve İskan Bürosu tarafından hazırlanan ilk taslak, 65-69 yaş grubundaki ticari araç sürücülerinin her yıl kapsamlı bir sağlık taramasından geçmesini zorunlu kılıyordu. 70 yaş ve üzeri sürücüler içinse mevcut kurallar daha da sıkıydı; bu gruptakiler zaten yılda bir kez sağlık raporu almak zorundaydı. Ancak öneri, özellikle taksi ve minibüs dernekleri ile sürücü temsilcileri tarafından sert bir şekilde eleştirildi. Sektör temsilcileri, yıllık muayene zorunluluğunun maliyetleri artırdığını, iş gücü kaybına yol açtığını ve halihazırda yaşlı sürücü bulmakta zorlanan sektörde daha büyük bir daralmaya neden olacağını savundu. Bunun üzerine yetkililer, geri adım atarak muayene sıklığını 5 yılda ikiye düşürdü. Yeni düzenlemeye göre, sürücülerin 65 yaşını doldurduktan sonra ilk sağlık kontrolünü yaptırmaları, ardından ikinci kontrolü en geç 5 yıl içinde tamamlamaları yeterli olacak. Böylece 69 yaşına kadar iki kez muayene olmak zorunlu hale geliyor.
Yetkililer, bu değişikliğin güvenlik endişeleri ile sektörün ihtiyaçları arasında bir denge kurmayı amaçladığını belirtti. Hong Kong'da son yıllarda yaşlı sürücülerin karıştığı trafik kazaları kamuoyunda tartışma yaratmış, bu da hükümeti yaşlı sürücülerin sağlık durumlarını daha yakından izlemeye yöneltmişti. Ancak aynı zamanda, nüfusu hızla yaşlanan kentte, ticari araç sürücülerinin önemli bir kısmını 65 yaş üstü bireyler oluşturuyor. Sektör, bu yaş grubundaki sürücülerin işten çıkarılması veya çalışma izinlerinin iptal edilmesi durumunda toplu taşıma ve lojistik hizmetlerinde aksamalar yaşanabileceği uyarısında bulunuyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Hong Kong'daki bu düzenleme, birçok Asya ülkesinde benzer tartışmaların yaşandığı bir dönemde gündeme geldi. Japonya, Singapur ve Güney Kore gibi hızla yaşlanan ekonomilerde, yaşlı sürücülerin trafik güvenliği üzerindeki etkisi uzun süredir tartışılıyor. Japonya'da 75 yaş üstü sürücüler için zorunlu bilişsel testler uygulanırken, Singapur'da 65 yaş üstü ticari araç sürücüleri her 3 yılda bir sağlık kontrolünden geçmek zorunda. Hong Kong'un başlangıçtaki katı önerisinden geri adım atması, Asya'daki diğer hükümetlerin de benzer düzenlemeleri hayata geçirirken sektör dinamiklerini daha dikkatli değerlendirmesi gerektiğini ortaya koyuyor. Küresel ölçekte ise, Dünya Sağlık Örgütü yaşlı nüfusun artışına paralel olarak sürücü sağlığı politikalarının güncellenmesini tavsiye ediyor. Ancak bu politikaların istihdam piyasası ve kamu hizmetlerinin sürdürülebilirliği ile uyumlu olması gerekiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Hong Kong'daki bu karar, Türkiye'de de benzer bir tartışmanın başlamasına ışık tutabilir. Türkiye'de ticari araç kullanan yaşlı sürücüler için yaş sınırı ve sağlık raporu süreleri mevcut olmakla birlikte, düzenlemeler Avrupa Birliği standartlarına kıyasla daha esnektir. Ancak artan trafik kazaları ve yaşlı nüfus oranı, Türkiye'de de sürücü sağlığı kontrollerinin sıkılaştırılması yönünde baskı oluşturabilir. Öte yandan, Hong Kong örneğinde görüldüğü gibi, sektörün istihdam ve hizmet sürekliliği kaygıları dikkate alınmalıdır. Türkiye'de taksi, dolmuş ve kamyon şoförlerinin önemli bir kısmı ileri yaşlardadır ve ani bir düzenleme değişikliği ulaşım sektöründe aksamalara yol açabilir. Bu nedenle, olası bir düzenleme değişikliğinde Hong Kong'daki gibi kademeli geçiş ve sektörle istişare süreci örnek alınabilir.
