Hong Kong'da hükümetin Kuzey Metropol kalkınma planı kapsamında, Salı günü yaklaşık 20 ev sahibi ve kiracı, güvenlik güçlerinin yoğun katılımıyla evlerinden tahliye edildi. Arazi Dairesi'nin yürüttüğü operasyonda yüzlerce güvenlik görevlisi ve polis görev aldı. Köylüler, aylardır süren görüşmelere rağmen tazminat ve yeniden yerleşim konusundaki endişelerinin büyük ölçüde çözülmediğini belirterek tahliyeye direndi. Olaylar sırasında tansiyon yükselirken, bazı köylüler sembolik protestolar yaptı.
Gelişmenin arka planı: Kuzey Metropol ve kamulaştırma süreci
Hong Kong Özel İdare Bölgesi hükümeti, 2021 yılında duyurduğu Kuzey Metropol planıyla, şehrin kuzeyindeki tarım arazilerini ve köyleri kapsayan dev bir kentsel dönüşüm projesini hayata geçirmeyi hedefliyor. Proje, yaklaşık 300 kilometrekarelik bir alanı kapsıyor ve yeni iş merkezleri, konut alanları ve altyapı yatırımlarını içeriyor. Hükümet, bu planla Hong Kong'un konut sıkıntısını hafifletmeyi ve anakara Çin ile entegrasyonu güçlendirmeyi amaçlıyor.
Ta Kwu Ling bölgesindeki köyler ise bu planın ilk aşamalarından birini oluşturuyor. Hükümet, arazileri kamulaştırma yetkisini kullanarak köylülere tazminat teklif ediyor. Ancak köylüler, teklif edilen tazminatın mevcut piyasa değerlerinin altında olduğunu ve kendilerine sunulan yeniden yerleşim seçeneklerinin yetersiz olduğunu savunuyor. Birçok aile, nesillerdir bu köylerde yaşadıklarını ve topraklarından koparılmanın kültürel ve duygusal bir kayıp olduğunu ifade ediyor.
Tahliye operasyonu öncesinde köylüler, hükümetle müzakere masasına oturmak için son bir girişimde bulundu ancak sonuç alamadı. Salı sabahı erken saatlerde bölgeye gelen güvenlik güçleri, köyün girişini kapatarak sakinlerin dışarı çıkmasını engelledi. Evlerinin önünde barikat kuran bazı köylüler, güvenlik güçleriyle kısa süreli arbede yaşadı. Görgü tanıkları, yaşlı ve çocukların da aralarında bulunduğu köylülerin gözyaşları içinde evlerini terk ettiğini aktardı.
Bölgesel ve küresel boyut: Kentsel dönüşüm ve insan hakları sınavı
Hong Kong'daki bu tahliye, Çin anakarası ve Güneydoğu Asya'da sıkça görülen büyük ölçekli kentsel dönüşüm projelerinin yarattığı toplumsal maliyetleri bir kez daha gündeme getirdi. Hong Kong hükümeti, Kuzey Metropol planını 'şehrin geleceği için hayati' olarak tanımlarken, sivil toplum kuruluşları ve aktivistler projeyi 'yoksulların ve köylülerin yerinden edilmesi' olarak eleştiriyor. İnsan hakları örgütleri, Hong Kong'un 1997'de İngiltere'den Çin'e devredilmesinden bu yana kazandığı hukuki güvencelerin aşındığını belirterek, bu tür kamulaştırmalarda şeffaflık ve adil tazminat ilkelerinin ihlal edildiğini savunuyor.
Uluslararası medyada geniş yer bulan olay, Hong Kong'un ulusal güvenlik yasası sonrasında artan otoriter yönetim algısını güçlendirdi. Özellikle Batılı ülkeler, Hong Kong'un özerk statüsünün zayıflatıldığını ve temel hakların kısıtlandığını iddia ediyor. Öte yandan Çin hükümeti, Kuzey Metropol projesinin Hong Kong'un ekonomik kalkınması ve sosyal istikrarı için gerekli olduğunu, tazminat sürecinin hukuka uygun yürütüldüğünü savunuyor.
Tahliyeler, aynı zamanda Hong Kong'da artan sosyal eşitsizliğin de bir yansıması olarak değerlendiriliyor. Konut fiyatlarının dünyanın en yüksek olduğu şehirlerden biri olan Hong Kong'da, yoksul kesimler ve köylüler bu tür büyük projelerin yükünü en ağır şekilde hissediyor. Uzmanlar, projenin başarılı olması için hükümetin etkilenen topluluklarla daha kapsayıcı bir diyalog yürütmesi ve sosyal uyumu gözeten çözümler üretmesi gerektiğini vurguluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Hong Kong'daki bu tahliye ve Kuzey Metropol projesi, Türkiye'deki büyük ölçekli kentsel dönüşüm ve kamulaştırma uygulamalarıyla karşılaştırıldığında bazı benzerlikler taşıyor. Türkiye'de de kentsel dönüşüm projeleri sık sık hak sahipleri ve yerel halk arasında benzer tartışmalara yol açıyor. Adil tazminat, yeniden yerleşim ve katılımcı süreçler konusundaki eksiklikler, Türkiye'de de zaman zaman protestolara ve hukuki süreçlere neden oluyor. Hong Kong örneği, Türkiye'deki politika yapıcılar için, kentsel dönüşüm projelerinin toplumsal kabulünü artırmak adına şeffaflık, diyalog ve sosyal adalet ilkelerini öncelemenin önemini bir kez daha hatırlatıyor. Ayrıca, Çin-Hong Kong ilişkilerindeki bu tür gerilimler, Türkiye'nin Asya-Pasifik bölgesindeki ekonomik ortaklıkları ve Çin ile olan ikili ilişkileri bağlamında dolaylı etkiler yaratabilir.
