Hong Kong hükümeti, ön ödemeli güzellik ve fitness sözleşmelerinde önerilen yedi günlük soğuma dönemi kapsamında para iadesi talep eden müşterilerin, mekanizmanın potansiyel kötüye kullanımını engellemek amacıyla bir yönetim ücreti ödemesini zorunlu kılmayı planlıyor. Yetkililer geçtiğimiz hafta başlattıkları iki aylık kamu istişaresinde, tüketicilerin haksız yere iade talep etmesini önlemek için bu ücretin gerekli olduğunu belirtti. Öneri, özellikle son yıllarda artan tüketici şikayetleri ve bazı işletmelerin iflasıyla mağduriyet yaşayan Hong Kong halkı arasında tartışma yarattı.
Gelişmenin arka planı
Hong Kong Tüketici Konseyi verilerine göre, ön ödemeli hizmet sözleşmeleriyle ilgili şikayetler 2023 yılında bir önceki yıla göre yüzde 40 arttı. En çok şikayet alan sektörler güzellik salonları ve fitness merkezleri oldu. Mevcut düzenlemeye göre, tüketiciler bu tür sözleşmelerden cayma hakkına sahip değil. Önerilen yeni yasa, tüketicilere sözleşme imzaladıktan sonra yedi gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin cayma hakkı tanıyacak. Ancak hükümet, bu hakkın kötüye kullanılmasını engellemek için iade edilen tutarın belirli bir yüzdesinin yönetim ücreti olarak kesileceğini açıkladı. Kesinti oranı henüz netleşmedi, ancak kamu istişaresinde bu oranın yüzde 5 ila 10 arasında olabileceği belirtildi.
Hong Kong Adalet Bakanı Paul Lam, yaptığı açıklamada, "Amacımız tüketicileri korumak, ancak aynı zamanda işletmelerin de haksız yere zarar görmesini engellemek. Yönetim ücreti, hem tüketicilerin düşünmeden sözleşme yapmasını önleyecek hem de işletmelerin idari maliyetlerini karşılayacak" dedi. Ancak tüketici hakları grupları, bu ücretin cayma hakkını fiilen işlevsiz hale getirebileceğini savunuyor. Hong Kong Tüketici Konseyi Başkanı Profesör Clement Chen, "Yönetim ücreti çok yüksek olursa, tüketiciler cayma hakkını kullanmaktan çekinebilir. Bu da yasanın amacına aykırıdır" uyarısında bulundu.
Bölgesel ve küresel boyut
Hong Kong'un bu düzenlemesi, Asya-Pasifik bölgesinde tüketici hakları alanında dikkat çeken bir adım. Çin anakarasında 2014 yılında yürürlüğe giren yeni Tüketici Hakları Yasası, çevrimiçi alışverişlerde yedi günlük cayma hakkı tanırken, Hong Kong'un önerisi yüz yüze hizmet sözleşmelerini de kapsıyor. Singapur ve Malezya'da da benzer düzenlemeler bulunurken, Japonya daha sıkı tüketici koruma yasalarına sahip. Küresel ölçekte, Avrupa Birliği'nde 14 günlük cayma hakkı yaygınken, ABD'de bu konu eyaletlere göre değişiyor. Uzmanlar, Hong Kong'un bu hamlesinin, özellikle güzellik ve fitness sektörlerinde faaliyet gösteren uluslararası zincirler için yeni bir standart oluşturabileceğini belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Hong Kong'daki bu düzenleme, Türkiye'de de benzer sorunlar yaşanan ön ödemeli hizmet sözleşmeleri açısından önemli bir örnek teşkil ediyor. Türkiye'de özellikle spor salonları, güzellik merkezleri ve dil kurslarında tüketici mağduriyetleri sıkça gündeme geliyor. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, cayma hakkını düzenlese de uygulamada sorunlar yaşanıyor. Hong Kong modeli, idari ücret uygulamasıyla tüketici ile işletme arasında denge kurmayı hedefliyor. Türkiye'deki tüketici dernekleri, bu tür bir düzenlemenin, özellikle sektördeki dolandırıcılık vakalarını azaltabileceğini ancak ücret oranının düşük tutulması gerektiğini savunuyor. Ayrıca, Hong Kong'un deneyimi, Türkiye'nin Avrupa Birliği uyum sürecinde tüketici hakları alanında atacağı adımlar için de referans olabilir.
