Hong Kong hükümeti, ABD Kongresi bünyesindeki bir komisyonun tutuklu eski medya patronu Jimmy Lai Chee-ying hakkında duruşma düzenlemesini ve yerel ulusal güvenlik yetkililerini yaptırımlarla "tehdit etmeyi" amaçlayan bir yasa tasarısını şiddetle kınadı. Yetkililer, komisyonu "Çin karşıtı siyasetçilerle iş birliği yapmakla" suçladı.
Olayın Arka Planı
ABD Kongresi'ndeki Çin Komisyonu (CECC), geçtiğimiz günlerde Hong Kong'da ulusal güvenlik yasası kapsamında tutuklanan Jimmy Lai'nin duruşmasını izlemek üzere bir oturum düzenledi. Oturumda Lai'nin avukatları ve destekçileri dinlendi. Komisyon ayrıca, Hong Kong'lu yetkililere yönelik yaptırım uygulanmasını öngören bir yasa tasarısını gündeme getirdi.
Hong Kong hükümeti yaptığı yazılı açıklamada, ABD'li komisyonun "gerçekleri çarpıttığını" ve "Hong Kong'un iç işlerine müdahale ettiğini" belirtti. Açıklamada, "Söz konusu komisyon, Çin karşıtı siyasetçilerle iş birliği yaparak, Hong Kong'un ulusal güvenlik yasalarını ve adli süreçlerini itibarsızlaştırmaya çalışmaktadır" ifadelerine yer verildi.
Jimmy Lai, Apple Daily gazetesinin kurucusu ve demokrasi yanlısı gösterilerin destekçisi olarak biliniyor. 2020'de yürürlüğe giren Hong Kong Ulusal Güvenlik Yasası kapsamında "yabancı güçlerle iş birliği yaparak ulusal güvenliği tehdit etmek" suçlamasıyla tutuklanmıştı. Davası halen devam ediyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Hong Kong ile ABD arasındaki gerilim, 2019'daki geniş çaplı protestolar ve ardından gelen ulusal güvenlik yasasıyla daha da derinleşti. ABD, Hong Kong'un özerkliğinin azaldığını savunarak bölgeye yönelik özel ticari ayrıcalıkları askıya almış, Çin ise bu adımları "iç işlerine müdahale" olarak nitelendirmişti.Uzmanlar, ABD Kongresi'ndeki bu tür oturum ve tasarıların Çin-ABD ilişkilerinde yeni bir gerilim hattı oluşturduğunu belirtiyor. Çin Dışişleri Bakanlığı da benzer açıklamalarla ABD'yi Hong Kong konusunda "yanlış adımlar atmaması" konusunda uyardı.
Öte yandan, Hong Kong hükümeti, ulusal güvenlik yasasının bölgede istikrarı sağladığını ve yatırımcı güvenini yeniden tesis ettiğini savunuyor. Ancak uluslararası kuruluşlar ve bazı Batılı ülkeler, yasanın ifade özgürlüğünü ve hukuk devletini zayıflattığını öne sürüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Hong Kong ile ABD arasındaki bu gerilim, doğrudan Türkiye'yi ilgilendirmese de küresel güç dengeleri açısından önemli sinyaller içeriyor. Türkiye, Çin ile ekonomik ve ticari ilişkilerini geliştirmeye çalışırken, ABD ile de stratejik ortaklığını sürdürüyor. Hong Kong'daki ulusal güvenlik yasası ve batılı ülkelerin yaptırım tehditleri, Türkiye'nin benzer şekilde kendi iç güvenlik ve dış politika dengeleri açısından dikkatle izlediği bir alan. Ayrıca, ABD'nin Hong Kong'a yönelik yaptırımları, Türkiye'nin ABD ile yaşadığı S-400 ve CAATSA yaptırımları gibi konularda emsal teşkil edebilir. Türkiye, bu tür müdahalelerin uluslararası hukuka aykırı olduğu görüşünü savunarak, egemenlik vurgusu yapabilir.
