Hizbullah'ın üst düzey bir yetkilisi, İran ile ABD arasında yapılması beklenen olası bir anlaşmanın Lübnan'ı da kapsayacağına inandıklarını açıkladı. Beyrut'ta 12 Haziran'da konuşan Hizbullah siyasi yetkilisi, Tahran ile Washington arasında varılacak bir mutabakatın Lübnan'a da yansıyacağını belirtti. Açıklama, iki ülke arasında dolaylı müzakerelerin sürdüğü ve bir anlaşmaya varılabileceğine dair umutların arttığı bir dönemde geldi.
Gelişmenin arka planı
İran ve ABD, yıllardır süren gerginliğin ardından son dönemde dolaylı görüşmeler yoluyla ilişkilerini normalleştirme arayışında. Tarafların özellikle nükleer program ve bölgesel konularda mutabakata varmaya çalıştığı belirtiliyor. Hizbullah, İran'ın bölgedeki en önemli müttefiklerinden biri olarak görülüyor. Örgütün Lübnan üzerindeki siyasi ve askeri etkisi, ülkenin iç dinamiklerinde kilit rol oynuyor. Hizbullah'ın açıklaması, olası bir anlaşmanın Lübnan'ın istikrarını doğrudan etkileyebileceğini gösteriyor.
Hizbullah yetkilisi konuşmasında, "İran'ın her zaman Lübnan halkının çıkarlarını koruyacağına inanıyoruz ve bu anlaşmanın da Lübnan'ın güvenlik ve siyasi çıkarlarını gözeteceğine eminiz" ifadelerini kullandı. Yetkili ayrıca, İran'ın bölgesel meselelerde Lübnan'ı bir pazarlık kozu olarak kullanmayacağını savundu.
Bölgesel ve küresel boyut
İran-ABD anlaşması ihtimali, Ortadoğu'da dengeleri değiştirebilecek potansiyele sahip. Böyle bir anlaşma, İran'ın bölgedeki nüfuzunu yeniden şekillendirebilir ve özellikle Suriye, Irak ve Yemen gibi ülkelerdeki çatışmalara yansıyabilir. Hizbullah'ın İran ile bağları, örgütün Lübnan'daki konumunu güçlendirirken, aynı zamanda ülkeyi bölgesel gerilimlerin merkezine yerleştiriyor. Anlaşma sağlanması durumunda, Lübnan'daki siyasi tarafların da bu gelişmeye tepki vermesi bekleniyor. Özellikle Batı yanlısı gruplar, anlaşmanın Hizbullah'ın silahsızlanması için bir fırsat olabileceğini düşünüyor.
Ancak uzmanlar, İran'ın Hizbullah üzerindeki etkisini tamamen bırakmasının kolay olmadığını vurguluyor. İran, Hizbullah'ı İsrail'e karşı caydırıcı bir güç ve bölgesel nüfuz aracı olarak görüyor. Bu nedenle, olası bir anlaşmanın Lübnan'a nasıl yansıyacağı hâlâ belirsizliğini koruyor.
Bölgesel aktörlerin de gelişmeyi yakından takip ettiği belirtiliyor. Suudi Arabistan ve İsrail, İran'ın Lübnan'daki etkisinden rahatsız. Özellikle İsrail, Hizbullah'ın askeri kapasitesinden tehdit algılıyor. Anlaşma sağlanması durumunda Hizbullah'ın İran'dan aldığı desteğin azalıp azalmayacağı merak ediliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İran-ABD anlaşmasının Lübnan'ı da kapsaması, Türkiye'nin bölgesel çıkarları açısından yakından izlenmeli. Türkiye, Lübnan'daki siyasi istikrar ve Filistin meselesi gibi konularda doğrudan etkilenebilecek bir ülke. Olası bir anlaşma, İran'ın bölgesel nüfuzunu zayıflatabilir ve bu da Türkiye'nin Suriye ve Irak'taki hareket alanını genişletebilir. Ayrıca, Hizbullah'ın Lübnan'daki etkisinin azalması, Türkiye ile yakın ilişkileri olan Sünni grupların konumunu güçlendirebilir. Ancak, İran'ın anlaşmadan kazançlı çıkması durumunda, Türkiye'nin Kafkasya ve Orta Doğu'daki rekabeti daha da karmaşık hale gelebilir. Bu nedenle Ankara, gelişmeleri dikkatle değerlendirerek diplomatik manevralarını buna göre ayarlamalıdır.
