Hindistan'ın Kerala eyaletinde, Prasanth Prakashan'ın arka bahçesindeki atölyesinde üretilen gerçek boyutlu robot filler, kulaklarını sallayabiliyor, kuyruklarını oynatabiliyor ve hortumlarıyla su fışkırtabiliyor. Ancak bu animatroniklerin gerçek fillerle ortak noktası neredeyse bu kadar. Hindistan'da kutsal kabul edilen ve tanrısal bir tezahür olarak görülen gerçek fillere alternatif olarak geliştirilen bu robotlar, tapınak törenlerinde kullanılmaya başlandı. Ülke genelinde büyük ilgi gören bu yenilik, aynı zamanda hayvan refahı, dini gelenekler ve teknoloji arasındaki hassas dengeyi de gündeme taşıyor.
Gelişmenin arka planı: Geleneksel fil törenlerine teknolojik çözüm
Hindistan'da filler, özellikle güney eyaletlerindeki tapınaklarda dini törenlerin vazgeçilmez bir parçası. Fillere kutsal bir statü verilmesine rağmen, hayvan hakları örgütleri bu fillerin tutsak edilmesini ve törenlerde kullanılmasını uzun süredir eleştiriyor. 2023 yılında Kerala Yüksek Mahkemesi, fillerin törenlerde kullanılmasını kısıtlayan bir karar aldı. Prakashan, 2018 yılında ölen bir filin anısına, özel günlerde kullanılabilecek bir mekanizma olarak ilk robot fili yaptı. Başlangıçta sadece atölyesinde sergilenen bu robot, zamanla tapınak yetkililerinin ilgisini çekti. Günümüzde Prakashan'ın atölyesinde dört robot fil üretildi. Her biri paslanmaz çelik, kauçuk ve poliüretan gibi malzemelerden yapılıyor. Yaklaşık 3 metre boyunda ve 800 kilogram ağırlığındaki robot filler, bir metre uzunluğundaki hortumlarıyla su püskürtebiliyor ve kulaklarını sallayabiliyor. Bir pille çalışan bu robotlar, 40 dakika boyunca hareket edebiliyor ve tam şarj olması 3,5 saat sürüyor. Prakashan, robot fillerin maliyetinin yaklaşık 6.000 dolar olduğunu belirtiyor. Bu, gerçek bir filin bakım maliyetinin çok altında.
Kerala'nın Thrissur şehrindeki Punnakkulangara Sri Ramaswamy Tapınağı, 2022 yılında robot fil kullanmaya başlayan ilk tapınak oldu. Tapınak rahibi, geleneksel törenleri sürdürmek istediklerini ancak hayvanları zorla çalıştırmak istemediklerini belirtiyor. Robot filin tapınağın festivalinde kalabalığı çektiğini ve gerçek bir fil gibi kutsandığını ekliyor. Hindistan genelinde yaklaşık 2.500 robot fil üreticisi olduğu tahmin ediliyor, ancak çoğu eğlence sektörüne hizmet veriyor. Tapınak sektörüne yönelik robot filler henüz sınırlı sayıda. Ancak talep arttıkça, daha fazla tapınak bu teknolojiye yönelebilir.
Bölgesel ve küresel boyut: Hayvan hakları ve teknoloji arasında bir denge
Robot filler, sadece Hindistan'da değil, küresel çapta hayvan hakları ve teknoloji kullanımı üzerine tartışmaları körüklüyor. Hayvan hakları savunucuları, gerçek fillerin törenlerde kullanılmasının sona ermesini memnuniyetle karşılarken, robot fillerin bu geçişi hızlandırabileceğini söylüyor. Ancak bazı gelenekçi gruplar, robot fillerin gerçek fillerin yerini alamayacağını, ruhani bir bağ kuramadığını savunuyor. Teknoloji şirketleri ise bu tür yeniliklerin, hayvan sömürüsünü azaltırken kültürel mirası koruyabileceğini öne sürüyor. Hindistan'da her yıl yüzlerce fil, törenler sırasında aşırı sıcak, stres ve yetersiz bakım nedeniyle hayatını kaybediyor. Bu nedenle robot fillere olan talep, hayvan refahı endişeleriyle birleşiyor. Küresel ölçekte benzer tartışmalar, hayvanların sirklerde, eğlence parklarında ve dini ritüellerde kullanılmasının azaltılması yönünde bir eğilim yaratıyor. Robot kulplu atlar, mekanik yılanlar gibi diğer animatronik hayvanlar da benzer amaçlarla geliştiriliyor. Bu teknolojiler, özellikle Asya'da dini ve kültürel uygulamaların modernleşmesinde bir model oluşturabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye’de robot fillerin kullanımı doğrudan bir uygulama alanı bulmasa da, bu gelişme dini törenlerde hayvan kullanımına ilişkin tartışmalar açısından önemli bir örnek teşkil ediyor. Türkiye’de de kurban bayramı gibi dini ritüellerde hayvanların rolü sıkça tartışılmakta. Hindistan’daki robot fil uygulaması, benzer teknolojilerin diğer dini geleneklere uyarlanabileceğini gösteriyor. Ancak bu tür yenilikler, gelenekçi kesimlerce kabul görmeyebilir ve toplumsal tartışmalara yol açabilir. Türkiye’nin hayvan refahı konusundaki yasal düzenlemeleri ve teknoloji kullanımı, bu gelişmelerden etkilenebilir. Ayrıca, robot teknolojisinin turizm ve kültürel tanıtım amaçlı kullanımı, Türkiye'nin tarihi mekanlarında benzer uygulamalara ilham verebilir.
