Hindistan'ın başkenti Delhi, son yılların en büyük öğrenci protestolarına sahne oluyor. Binlerce genç, eğitim sisteminde köklü reform talebiyle sokaklara dökülürken, güvenlik güçlerinin göz yaşartıcı gaz ve sert müdahalesi ülkede geniş yankı uyandırdı. Protestolar, özellikle üniversiteye giriş sınavlarındaki usulsüzlük iddiaları ve eğitim bütçesindeki kesintilere karşı başladı. Z Kuşağı olarak adlandırılan 18-25 yaş arası gençler, sosyal medyanın da etkisiyle kısa sürede örgütlenerek hükümete karşı en güçlü muhalefet dalgasını oluşturdu.
Protestoların Arka Planı: Sınav Usulsüzlüğü ve Bütçe Kesintileri
Hindistan'da milyonlarca öğrencinin katıldığı üniversite giriş sınavı NEET (Ulusal Uygunluk ve Giriş Sınavı) ve JEE (Ortak Giriş Sınavı) sonuçlarına, bu yıl ciddi usulsüzlük iddiaları damga vurdu. Özellikle bazı eyaletlerde soruların sızdırıldığı ve özel dershane gruplarının organize şekilde hile yaptığı öne sürüldü. Hükümetin soruşturma başlatmasına rağmen, şeffaflık sağlanamaması gençlerin tepkisini çekti. Aynı dönemde eğitim bütçesinin gayrisafi yurt içi hasılaya oranının %3'e düşürülmesi (2019'da %4,5'ti) ve devlet okullarındaki altyapı eksiklikleri protestoların fitilini ateşledi.
Delhi'nin merkezi bölgelerinde başlayan eylemler, kısa sürede ülke geneline yayıldı. Başkentteki Jantar Mantar Meydanı'nda toplanan binlerce öğrenci, "Eğitim haktır, meta değil" sloganlarıyla yürüyüş yaptı. Polisin kalabalığı dağıtmak için göz yaşartıcı gaz ve tazyikli su kullanması, sosyal medyada hızla yayılan görüntülerle uluslararası kamuoyunun dikkatini çekti. Hindistan İnsan Hakları Komisyonu, müdahalenin orantısız olduğu gerekçesiyle soruşturma başlattı.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Sivil Toplum ve Dijital Aktivizm
Hindistan'daki bu protesto dalgası, sadece bir eğitim krizi olarak değil, aynı zamanda demokratik haklar ve ifade özgürlüğü açısından da kritik bir sınav olarak görülüyor. Z Kuşağı'nın dijital araçları etkin kullanması, hareketin anında küresel destek bulmasını sağladı. Twitter ve Instagram'da yayılan #EducationNotRepression etiketi, birçok ünlü isim ve sivil toplum kuruluşu tarafından paylaşıldı. Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO), tarafları diyaloğa çağırırken, gösterilerin bölgedeki diğer ülkelere de sıçrayabileceği endişesi var. Pakistan ve Bangladeş'te de benzer öğrenci hareketleri gözlemlenirken, Güney Asya genelinde eğitim eşitsizliği tartışmaları yeniden alevlendi.
Ekonomik boyutuyla da dikkat çeken protestolar, Hindistan'ın 2026'ya kadar dünyanın üçüncü büyük ekonomisi olma hedefiyle çelişiyor. Genç nüfusunu eğitim reformuyla nitelikli iş gücüne dönüştüremeyen ülke, aksi takdirde "demografik fırsat penceresini" kaçırma riskiyle karşı karşıya. Hindistan hükümeti ise protestoları istikrarı bozma girişimi olarak nitelendiriyor ve eğitimde reform sinyali vermiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Hindistan'daki öğrenci protestoları, Türkiye'nin Güney Asya'daki ekonomik ve siyasi çıkarları açısından yakından izlenmelidir. Türkiye, Hindistan ile son yıllarda ticaret hacmini artırmış ve savunma sanayiinde ortaklıklar geliştirmiştir. Ancak ülkedeki iç istikrarsızlık, bu ilişkileri olumsuz etkileyebilir. Ayrıca Türkiye, kendi eğitim sisteminde de benzer sorunlar yaşamakta, özellikle üniversite giriş sınavlarındaki adalet tartışmaları ve eğitim bütçesindeki kesintiler gündemde kalmaktadır. Hindistan'daki gelişmeler, eğitim reformunun ertelenmesinin toplumsal maliyetine dair bir uyarı niteliği taşımaktadır. Türkiye'nin bu süreçte hem diplomatik temaslarını sürdürmesi hem de kendi eğitim politikalarını gözden geçirmesi önem arz etmektedir.
