Hindistan hükümeti, yabancı kaynaklı finansman alan sivil toplum kuruluşları (STK) ve dini gruplara yönelik kuralları sıkılaştıran yeni bir yasa tasarısı hazırlıyor. Yeni düzenleme, yabancı bağış alan kuruluşların varlıklarına hükümet tarafından el konulmasına olanak tanıyabileceği gerekçesiyle bu kuruluşlar arasında ciddi endişe yarattı. Tasarının, ülkede faaliyet gösteren binlerce STK ve dini kuruluşu etkilemesi bekleniyor. Hindistan İçişleri Bakanlığı tarafından hazırlanan ve Yabancı Katkı Düzenleme Yasası (FCRA) kapsamındaki mevcut kuralları değiştiren tasarı, parlamento görüşmeleri öncesinde kamuoyunda tartışılmaya başlandı.
Gelişmenin arka planı
Hindistan'da 2010 yılında yürürlüğe giren Yabancı Katkı Düzenleme Yasası (FCRA), ülkedeki STK'ların ve dini kuruluşların yabancı bağış alabilmesini sıkı kurallara bağlıyor. Kuruluşların yabancı fon alabilmesi için öncelikle FCRA kaydı yaptırması gerekiyor. Ancak yeni tasarıyla birlikte, bu kayıt sürecinin daha da katı hale getirilmesi, mevcut kayıtların yenilenmesinde zorluklar yaşanması ve uyumsuzluk halinde ağır yaptırımlar uygulanması öngörülüyor.
Tasarıda yer alan en tartışmalı maddelerden biri, hükümetin bir kuruluşun yabancı bağışlarını 'kamu düzeni' açısından riskli görmesi durumunda, kuruluşun banka hesaplarına ve diğer varlıklarına doğrudan el koyabilmesine olanak tanıması. Bu yetki, daha önce yalnızca terör finansmanı veya ulusal güvenliğe tehdit oluşturan durumlarda kullanılabiliyordu. Yeni düzenlemeyle bu yetkinin kapsamının genişletilmesi, muhalefet partileri ve insan hakları örgütleri tarafından sivil toplum alanının daha da daraltılması olarak yorumlanıyor.
Hindistan hükümeti ise düzenlemenin şeffaflık ve hesap verebilirliği artıracağını, yabancı fonların ülkenin egemenliğine yönelik tehdit oluşturmayacak şekilde kullanılmasını sağlayacağını savunuyor. İçişleri Bakanlığı yetkilileri, yabancı bağışların terör örgütlerine veya yasa dışı faaliyetlere kanalize edilmesinin önüne geçilmesi için bu tür sıkı tedbirlerin gerekli olduğunu ifade ediyor. Ancak uzmanlar, düzenlemenin orantısız güç verdiğini ve keyfi uygulamalara yol açabileceğini belirtiyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Hindistan, son yıllarda yabancı fonlu STK'lara yönelik denetimlerini giderek artırıyor. 2020 yılında, ülkede faaliyet gösteren yaklaşık 5.800 STK'nın FCRA kaydı, kurallara uymadıkları gerekçesiyle askıya alınmıştı. Bu kuruluşlar arasında Greenpeace India gibi uluslararası tanınırlığa sahip çevre örgütleri de bulunuyor. Yeni tasarı, bu eğilimin daha da derinleşeceğine işaret ediyor. Hindistan'ın bu hamlesi, Güney Asya'da sivil toplum alanındaki kısıtlamaların arttığı bir döneme denk geliyor. Bölgede Bangladeş, Nepal ve Sri Lanka gibi ülkeler de yabancı fonlu kuruluşlara yönelik daha sıkı denetimler başlattı.
Küresel düzeyde ise bu gelişme, Batılı ülkeler ve uluslararası insan hakları örgütleri tarafından yakından takip ediliyor. Avrupa Birliği ve ABD, sivil toplum alanındaki kısıtlamaların artmasından endişe duyduklarını dile getirmiş, Hindistan'ı uluslararası yükümlülüklerine uymaya çağırmıştı. Ancak Hindistan hükümeti, ulusal egemenliğine yönelik dış müdahalelere karşı olduğunu ve bu tür eleştirilerin ülkenin iç işlerine karışma anlamına geldiğini belirtiyor. Bu durum, Hindistan'ın Batı ile ilişkilerinde yeni bir gerilim unsuru olabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Hindistan'ın yabancı fonlu STK'lara yönelik bu katı düzenlemesini yakından izliyor. Ankara, özellikle Güney Asya'da faaliyet gösteren Türk yardım kuruluşları ve dini vakıfların bu yeni kurallardan etkilenme ihtimaline karşı diplomatik girişimlerde bulunabilir. Türkiye ayrıca, benzer düzenlemeleri kendi ülkesinde de uygulama eğiliminde olduğundan, Hindistan'ın deneyimini bir model olarak görebilir. Küresel düzeyde, yabancı finansmanın denetlenmesi giderek yaygınlaşan bir eğilim haline gelirken, Türkiye'nin sivil toplum kuruluşları üzerindeki mevcut düzenlemeleri, Hindistan'ın yeni tasarısıyla benzer özellikler taşıyor. Bu nedenle, iki ülkenin bu alandaki uygulamaları, uluslararası insan hakları örgütlerinin eleştirilerine ortak zemin oluşturabilir.
