ABD Başkanı Donald Trump'ın İran ile varılan geçici ateşkesin sona erdiğini duyurması, küresel piyasalarda deprem etkisi yarattı. Hindistan borsası yüzde 3'ü aşan düşüşle günü kapatırken, Hint rupisi dolar karşısında 86 seviyesine kadar geriledi. Petrol fiyatlarındaki ani yükseliş, enerji ithalatçısı Hindistan ekonomisinde tedirginliğe yol açtı.
Trump'ın açıklaması ve piyasa tepkisi
Trump, Hürmüz Boğazı'ndan geçen ticari gemilere yönelik son saldırıların ardından İran ile sağlanan geçici ateşkesin sona erdiğini belirtti. Bu açıklama, petrol fiyatlarının varil başına 80 doların üzerine çıkmasına neden oldu. Hindistan gibi petrol ithalatına bağımlı ülkelerde enflasyon endişeleri yeniden alevlendi. Hint rupisi dolar karşısında 86,2 seviyesine gerileyerek tarihi düşük seviyelerden işlem gördü.
Hindistan Merkez Bankası'nın müdahale etmesine rağmen rupideki kayıpların telafi edilemediği görüldü. Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi de günü yüzde 1,5 düşüşle kapattı. Küresel risk iştahındaki bozulma gelişmekte olan ülke para birimlerini de olumsuz etkiledi.
Bölgesel ve küresel boyut
Hürmüz Boğazı'nın güvenliği, dünya petrol arzının yaklaşık yüzde 20'sinin geçtiği bir nokta olması nedeniyle stratejik önem taşıyor. İran'ın bölgedeki gerilimi artırma potansiyeli, Suudi Arabistan ve BAE gibi Körfez ülkelerini de tedirgin ediyor. ABD'nin bölgedeki askeri varlığını artırması muhtemel olarak görülüyor.
Trump'ın politikalarının öngörülemezliği, yatırımcıları temkinli olmaya itiyor. Uzmanlar, İran dosyasının 2025 yılında da küresel piyasalar için ana risk faktörlerinden biri olmaya devam edeceğini belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, enerji ihtiyacının büyük kısmını ithal eden bir ülke olarak petrol fiyatlarındaki artıştan doğrudan etkileniyor. Trump'ın İran ile gerilimi tırmandırması, Türkiye'nin enerji maliyetlerini artırabilir ve cari açık üzerinde baskı yaratabilir. Ayrıca, İran ile komşu olan Türkiye, olası bir askeri çatışma durumunda sığınmacı akını ve sınır güvenliği sorunlarıyla karşılaşabilir. Türk dış politika yapıcılarının, bölgede istikrarı korumak ve enerji tedarikini çeşitlendirmek için adımlar atması gerektiği anlaşılıyor.
