Hindistan'ın başkenti Yeni Delhi'de, sosyal medyada hızla büyüyen 'Hamam Böceği Partisi' (Cockroach Janta Party) kurucusu, Cumartesi günü (6 Haziran) düzenlenen bir protestoya öncülük etmek üzere kente geldi. Eylem, hareketin haftalardır sosyal medya akışlarına ve haber manşetlerine hakim olmasının ardından sokak siyasetine ilk adımı olarak tarihe geçti. Protestocular, Başbakan Narendra Modi liderliğindeki hükümeti artan işsizlik, yüksek enflasyon ve yetersiz kamu hizmetleri nedeniyle eleştirdi.
Bir Gençlik Hareketinin Doğuşu
'Hamam Böceği Partisi', ismini Hindistan'ın bağımsızlık sonrası siyasetindeki 'hayatta kalan' imajından alıyor. Hareket, özellikle 18-30 yaş arası gençler arasında popüler. Kurucusu, gerçek adı kamuoyunca bilinmeyen ancak 'Rohit' takma adını kullanan bir aktivist. Hareket, hükümetin genç nüfusun sorunlarını görmezden geldiğini savunuyor. Hindistan'da işsizlik oranı %8'i aşarken, genç işsizliği %23'lere ulaşmış durumda. Protestocular, Modi'nin vaat ettiği 'Yeni Hindistan' vizyonunun gerçekleşmediğini, aksine ekonomik eşitsizliğin arttığını dile getiriyor.
Protesto, Barakhamba Yolu'ndan Jantar Mantar'a kadar yürüyüşle başladı. Polis, kalabalığı kontrol altında tutmak için yoğun güvenlik önlemi aldı. Göstericiler, 'İşsiz gençler barış istiyor' ve 'Modi, gençliğine ihanet ettin' yazılı dövizler taşıdı. Parti sözcüsü, bu eylemin başlangıç olduğunu ve önümüzdeki haftalarda daha büyük protestolar düzenleyeceklerini açıkladı.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Hindistan'daki gençlik hareketleri, sadece ülke içinde değil, Güney Asya bölgesinde de yankı buluyor. Benzer ekonomik sıkıntılar yaşayan Bangladeş, Sri Lanka ve Nepal'de de gençler arasında hükümet karşıtı hareketler güçleniyor. Sri Lanka'da geçen yıl yaşanan ekonomik kriz sonrası yapılan protestolar, gençlerin siyasette daha aktif rol almasını tetiklemişti. Küresel ölçekte ise, bu durum genç işsizliğinin demokrasiler için bir tehdit oluşturduğu yönünde tartışmaları yeniden gündeme getiriyor. Uzmanlar, eğer hükümetler genç nüfusun taleplerine kulak vermezse, popülist ve radikal hareketlerin yaygınlaşabileceğini belirtiyor.
Modi hükümeti, protestoları 'marjinal bir grubun işi' olarak nitelendirse de, sosyal medyada milyonlarca kişinin takip ettiği hesap, hareketin ne kadar geniş tabanlı olduğunu gösteriyor. Hükümetin ekonomi politikaları, özellikle 2016'daki banknot değişimi ve 2017'deki GST reformu sonrası birçok küçük işletmeyi zor durumda bırakmıştı. Kovid-19 salgını da işsizlik ve yoksulluğu derinleştiren bir faktör oldu.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin de benzer demografik yapıya sahip bir ülke olarak dikkatle izlemesi gereken bir süreç. Genç işsizliği ve ekonomik memnuniyetsizlik, siyasi istikrarsızlığa yol açabilen evrensel sorunlar. Türkiye'de de genç nüfus oranı yüksek ve işsizlik önemli bir gündem maddesi. Hindistan'daki hareket, sosyal medyanın gençleri örgütlemedeki gücünü bir kez daha gösteriyor. Türk dış politikası açısından ise, Hindistan ile ilişkilerde bu tür iç siyasi gelişmelerin doğrudan bir etkisi olmasa da, iki ülkenin de gelişmekte olan ve büyük genç nüfusa sahip ekonomiler olarak benzer zorluklarla mücadele ettiği gerçeği, karşılıklı deneyim paylaşımına zemin hazırlayabilir. Ayrıca, Hindistan'daki protestoların bölgesel istikrara etkisi, Güney Asya'daki güç dengelerini değiştirebilir ve bu durum Türkiye'nin bölgeyle olan ticari ve diplomatik ilişkilerini dolaylı olarak etkileyebilir.
