Hindistan, uzun süredir zayıf devlet kapasitesiyle boğuşuyor; bu durum, ülkenin kalkınma çabalarını ciddi şekilde engelliyor. Başbakan Narendra Modi, 2014'te göreve geldiğinden beri bu sorunu çözeceğini vaat ediyordu. Ancak hükümetinin gücü merkezileştirme ve yürütme kontrolünü güçlendirme konusundaki ısrarı, tam tersi bir etki yarattı.
Gelişmenin Arka Planı
Hindistan'ın devlet kapasitesindeki zayıflıklar, onlarca yıldır ekonomik ve sosyal ilerlemenin önünde bir engel oluşturuyor. Bürokrasideki yetersizlikler, altyapı projelerindeki gecikmeler, yolsuzluk ve kamu hizmetlerindeki aksamalar, ülkenin potansiyelini tam olarak gerçekleştirememesine yol açıyor. 1991'deki ekonomik liberalizasyondan bu yana Hindistan büyük bir büyüme kaydetti, ancak devlet müdahalesi gereken alanlarda (eğitim, sağlık, altyapı) performansı hâlâ yetersiz.
Narendra Modi'nin 2014'te iktidara gelmesiyle birlikte, devlet kapasitesini artırma sözü ön plana çıktı. "Minimum Government, Maximum Governance" (Asgari Hükümet, Azami Yönetim) sloganıyla yola çıkan Modi, bürokrasiyi sadeleştirme, dijitalleşme ve yatırım ortamını iyileştirme vaatlerinde bulundu. Ancak bu hedefler, zamanla yerini güç yoğunlaşmasına ve merkezi karar alma mekanizmalarının sıkılaştırılmasına bıraktı. Özellikle eyalet yönetimleriyle yaşanan yetki çatışmaları ve muhalefetin susturulması, devlet kapasitesini zayıflatan unsurlar olarak öne çıkıyor.
Modi hükümetinin uygulamaya koyduğu bazı reformlar (GST vergi sistemi, iflas kanunu, dijital kimlik projesi gibi) belirli alanlarda iyileşme sağladı. Ancak bu reformların uygulanması sırasında yaşanan aksaklıklar, kamuoyunda devletin iş yapma becerisine olan güveni daha da sarstı. Örneğin, tarım reformlarına karşı çıkan çiftçilerin protestoları, hükümetin uzlaşma kapasitesinin sınırlı olduğunu gösterdi. Ayrıca, COVID-19 salgını döneminde devletin kriz yönetimi, altyapı ve sağlık sistemindeki eksiklikleri açıkça ortaya koydu.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Hindistan'ın devlet kapasitesindeki zayıflık, yalnızca iç gelişmeyi değil, aynı zamanda bölgesel ve küresel konumunu da etkiliyor. Çin'in yükselişi karşısında Hindistan, ekonomik ve askeri alanda denge unsuru olmaya çalışıyor; ancak yetersiz devlet kurumları, bu hedefi zorlaştırıyor. Hindistan'ın, dünyanın en büyük demokrasisi olarakBatı ülkeleri nezdinde prestiji yüksek olsa da, iç yönetişim sorunları bu prestiji zaman zaman gölgeliyor.
Bölgesel düzeyde, Güney Asya'daki komşularıyla (özellikle Pakistan ve Çin) yaşanan gerilimler, güçlü bir devlet yapısının önemini bir kez daha gösteriyor. Hindistan'ın sınır yönetimi, istihbarat toplama ve askeri lojistik gibi alanlardaki zayıflıkları, güvenlik risklerini artırıyor. Ayrıca, iklim değişikliğiyle mücadele ve enerji dönüşümü gibi küresel konularda Hindistan'ın söz sahibi olabilmesi için etkin bir devlet kapasitesine ihtiyacı var.
Küresel tedarik zincirlerinde Hindistan, Çin'den sonra alternatif bir üretim merkezi olarak görülüyor. Ancak bu rolü üstlenebilmesi için altyapı, bürokrasi ve istikrarlı bir yatırım ortamı gerekiyor. Şu ana kadar yapılan reformlar, yabancı yatırımcıları çekme konusunda sınırlı başarı elde etti. Dünya Bankası'nın İş Yapma Kolaylığı endeksinde Hindistan'ın sıralaması iyileşse de, bürokratik engeller ve belirsiz düzenlemeler hâlâ iş dünyasının önünde büyük bir engel olarak duruyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Hindistan'ın devlet kapasitesi sorunu, Türkiye için önemli bir karşılaştırma örneği sunuyor. Türkiye de benzer şekilde merkeziyetçi bir yönetim geleneğine sahip; ancak son yıllarda yerelleşme ve kurumsal reformlar konusunda adımlar atıyor. Hindistan'da yaşanan olumsuz deneyim, gücün aşırı merkezileştirilmesinin devlet verimliliğini artırmak yerine baltaladığını gösteriyor. Türkiye'nin, kendi reform süreçlerinde bu derslerden yararlanması mümkün. Ayrıca, Hindistan'ın ekonomik potansiyeli Türkiye ile ticari ilişkiler açısından önemli; ancak zayıf devlet yapısı, iş yapmayı zorlaştırabilir. Her iki ülke de farklı bölgelerde yükselen güçler olarak, devlet kapasitesinin güçlendirilmesi konusunda birbirlerinden öğrenebilecekleri çok şey taşıyor.
