Himalayalar'ın Nepa l ve Tibet kesimlerinde şiddetli muson yağmurlarının yol açtığı seller ve toprak kaymalarında hayatını kaybedenlerin sayısı artarken, binlerce kişiye ulaşılamıyor. Kurtarma ekipleri, yolların kapanması, yüksek dağ geçitlerindeki tehlikeli koşullar ve enkaz altında kalan bölgelere ulaşmadaki güçlükler nedeniyle adeta zamana karşı yarışıyor. Yetkililer, ölü sayısının artmasından endişe ederken, kayıp kişilerin aileleri umutla haber bekliyor.
Felaketin boyutları
Nepal'in başkenti Katmandu'nun doğusundaki Sindhupalchok bölgesi başta olmak üzere ülkenin birçok bölgesinde etkili olan seller, yüzlerce evi yıkarken, köprüleri ve yolları kullanılamaz hale getirdi. Nepal İçişleri Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada, ülke genelinde en az 200 kişinin hayatını kaybettiği, 300'den fazla kişinin yaralandığı ve 2.000'den fazla kişinin kayıp olduğu bildirildi. Komşu Tibet Özerk Bölgesi'nde ise Çin resmi ajansı Xinhua'nın haberine göre, şiddetli yağışların tetiklediği sel ve toprak kaymalarında en az 50 kişi hayatını kaybetti, 100'den fazla kişi kayboldu.
Bölgede etkili olan muson yağmurları, son yılların en şiddetli yağışlarına sahne oluyor. Meteoroloji yetkilileri, iklim değişikliğinin etkisiyle yağış rejiminin değiştiğini ve bu tür aşırı hava olaylarının sıklığının artabileceğini belirtiyor. Uzmanlar, Himalayalar'ın eteklerindeki kırılgan ekosistem ile plansız yapılaşmanın felaketin etkisini büyüttüğüne dikkat çekiyor.
Kurtarma çalışmaları ve uluslararası yardım
Nepal ordusu ve polis ekipleri, helikopterler ve insansız hava araçlarıyla arama kurtarma faaliyetlerini sürdürüyor. Ancak bölgedeki bazı yerleşim yerlerine karadan ulaşımın hâlâ mümkün olmadığı, bu nedenle hava araçlarıyla tahliyelerin yapıldığı öğrenildi. Hindistan, Çin, ABD ve Avrupa ülkeleri başta olmak üzere birçok ülke, arama kurtarma ekipleri, sağlık malzemeleri ve insani yardım gönderme teklifinde bulundu. Birleşmiş Milletler, bölgedeki insani ihtiyaçların karşılanması için 100 milyon dolarlık acil yardım çağrısında bulundu.
Tibet tarafında ise Çin hükümeti, bölgeye 10.000'den fazla asker ve polis sevk etti. Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, yaptığı açıklamada, kurtarma çalışmalarının hızlandırılması ve mağdur ailelere tazminat ödenmesi talimatını verdi. Çin'in ayrıca, sel felaketinin vurduğu Şigatse kenti çevresindeki altyapıyı yeniden inşa etmek için 500 milyon yuan (yaklaşık 70 milyon dolar) ayırdığı bildirildi.
Bölgesel etkiler ve iklim değişikliği bağlantısı
Himalayalar, dünyanın en yüksek dağ silsilesi olmasının yanı sıra, iklim değişikliğinden en çok etkilenen bölgelerin başında geliyor. Bilim insanları, küresel ısınmanın etkisiyle Himalaya buzullarının hızla eridiğini ve bunun sonucunda buzul göllerinin taşarak sellere neden olabileceği konusunda uzun süredir uyarıyor. Bu tür 'buzul gölü taşkını' olaylarının, gelecekte daha sık yaşanması bekleniyor. Nepal ve Tibet'te yaşanan bu felaket, iklim değişikliğinin sadece çevresel değil, aynı zamanda insani ve güvenlik boyutlarıyla da ele alınması gerektiğini bir kez daha ortaya koyuyor.
Bölge ülkeleri, iklim değişikliğiyle mücadele konusunda ortak adımlar atılması gerektiğini vurgularken, Nepal hükümeti, uluslararası toplumdan iklim finansmanı ve teknoloji transferi konusunda daha fazla destek beklediğini açıkladı. Çin ise, bölgedeki altyapı projeleri ve iş birliğini derinleştirmeye hazır olduğunu belirtti.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu felaket, Türkiye'nin de aralarında bulunduğu birçok ülkenin sıkça karşılaştığı doğal afetlere karşı hazırlıklı olma ve etkin müdahale konusundaki önemini bir kez daha hatırlatıyor. Türkiye, AFAD üzerinden bölgeye insani yardım göndermeyi değerlendirebilir; bu tür adımlar, ülkenin bölgesel bir güç olarak yumuşak gücünü artırabilir. Ayrıca, iklim değişikliğinin yol açtığı göçler ve güvenlik riskleri, Türkiye'nin sınır ötesi iş birliklerini ve afet yönetimi kapasitesini geliştirmesini gerektiriyor. Türkiye, benzer felaketlere karşı uluslararası platformlarda daha aktif bir rol oynayarak, küresel dayanışmaya katkı sağlayabilir.
