Hampshire polisi, Henry Nowak cinayeti vakasında memurlarının müdahalesinin ardından ‘beyaz karşıtı önyargı’ ile suçlanırken, yeni veriler polisin siyah bireyleri durdurma ve arama olasılığının beyazlara kıyasla beş kat daha fazla olduğunu ortaya koydu. Henry Nowak, Mart 2023’te Southampton’da bir saldırıda hayatını kaybetmiş, polis olay yerine müdahale etmişti. Nowak’ın ailesi ve bazı sivil toplum kuruluşları, polisin olayı yeterince ciddiye almadığını ve kurbanın beyaz olması nedeniyle ihmalkar davrandığını iddia etmişti.
Gelişmenin arka planı
İngiltere İçişleri Bakanlığı verilerine göre, Hampshire Constabulary 2022-2023 döneminde siyah bireylere yönelik durdurma ve arama uygulamalarında ulusal ortalamanın oldukça üzerinde bir orana sahip. Siyah bireyler, beyazlara göre yedi kat daha fazla durdurulurken, bu oran ulusal ortalamada dört kattı. Polis teşkilatı, bu eşitsizliğin ‘yapısal ırkçılık’ değil, suç istatistikleri ve operasyonel önceliklerle ilgili olduğunu savunuyor. Ancak Nowak ailesi, oğullarının ölümüne müdahale eden memurların ‘beyaz bir kurban’ olması nedeniyle ihmalkar davrandığını iddia ediyor ve bağımsız bir soruşturma talep ediyor.
Olay, İngiltere’de polis ırkçılığı tartışmalarını yeniden alevlendirdi. 2020’de George Floyd’un öldürülmesinin ardından başlayan protestolar, İngiltere’de de polis teşkilatında reform çağrılarını artırmıştı. Ancak Nowak vakası, ‘beyaz karşıtı önyargı’ iddialarıyla farklı bir boyut kazandı. Bazı muhafazakar yorumcular, polisin ‘siyahlara karşı aşırı duyarlı’ hale geldiğini ve bu durumun beyaz mağdurları olumsuz etkilediğini öne sürüyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu tartışma, İngiltere’de ırk ve polis ilişkileri üzerine yıllardır süren hassasiyeti yansıtıyor. Nowak’ın ailesinin avukatı, “Polis, siyah bir mağdur olsaydı çok daha hızlı müdahale ederdi” diyerek çifte standardı eleştirdi. Öte yandan, polis sendikaları bu iddiaları reddediyor ve memurların ‘renk körü’ olduğunu, sadece suç örüntülerine göre hareket ettiğini savunuyor. Veriler, ülke genelinde siyah bireylerin durdurulma olasılığının beyazlara göre 4,7 kat daha fazla olduğunu, ancak bu oranın bölgelere göre büyük farklılıklar gösterdiğini ortaya koyuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İngiltere’deki bu tartışma, Türkiye’de de polis-azınlık ilişkilerine dair çıkarımlar yapmayı mümkün kılıyor. Her ne kadar direkt bir bağlantı olmasa da, polis şiddeti ve ayrımcılık vakaları evrensel bir sorun. Türkiye’de de benzer şekilde, polisin etnik veya dini gruplara yönelik farklı muamelesi zaman zaman gündeme geliyor. Nowak vakası, ‘beyaz karşıtı’ suçlamalarının siyasi bir araç olarak kullanılabileceğini gösteriyor. Bu tür suçlamalar, asıl sorun olan yapısal ayrımcılığı gölgeleyebilir. Türkiye, Avrupa Birliği uyum sürecinde polis reformu ve insan hakları konularında benzer tartışmaları deneyimlemiştir. Dolayısıyla, bu gelişme Türkiye’nin kendi polis teşkilatında ayrımcılık ve şeffaflık konularında farkındalığını artırması açısından önemli bir örnek teşkil ediyor.
