ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, Senato Silahlı Hizmetler Komitesi'nde yaptığı açıklamada, Umman Körfezi üzerinden yaklaşık 500 milyon varil ham petrolün güvenli bir şekilde taşındığını bildirdi. Hegseth, bu rakamın, ticari gemilere eşlik eden Project Freedom (Proje Özgürlük) inisiyatifinin bir parçası olarak elde edildiğini belirtti. Açıklama, İran'a karşı süregelen askeri operasyonları finanse etmek için talep edilen yaklaşık 88 milyar dolarlık ek bütçe görüşmeleri sırasında yapıldı.
Gelişmenin arka planı
Project Freedom, ABD Donanması ve müttefik kuvvetlerin, Hürmüz Boğazı ve Umman Körfezi'ndeki ticari gemi geçişlerini korumak amacıyla 2025 yılında başlattığı askeri bir girişimdir. İran'ın, nükleer müzakerelerin çökmesinin ardından bölgede tansiyonu yükseltmesi üzerine başlatılan operasyon, bu kez Batılı enerji şirketlerinin ve Asya pazarına yönelik sevkiyatların güvenliğini sağlamayı hedefliyor. Hegseth, Senato'da yaptığı konuşmada, "Umman Körfezi'nden 500 milyon varil petrolün güvenli geçişi, küresel enerji piyasalarının istikrarı için kritik öneme sahiptir. Bu rakam, operasyonlarımızın etkinliğini ortaya koymaktadır" ifadelerini kullandı.
Savunma Bakanı, savaşın başlangıcından bu yana geçen sürede toplam askeri harcamaların 150 milyar doları aştığını da kaydetti. Bu bağlamda, talep edilen 88 milyar dolarlık ek bütçenin, öncelikle İran'daki askeri operasyonların sürdürülmesi, füze savunma sistemlerinin yenilenmesi ve bölgedeki üslerin güçlendirilmesi için kullanılacağını belirtti. Ancak senatörler, özellikle bütçe kalemlerinin şeffaflığı ve uzun vadeli stratejik hedefler konusunda sorgulamalarda bulundu. Bazı senatörler, operasyonların maliyetinin Kongre'ye tam olarak yansıtılmadığını savunurken, diğerleri İran'la diplomatik çözüm yollarının hala mümkün olduğunu ifade etti.
Bölgesel ve küresel boyut
Umman Körfezi, dünya petrol arzının yaklaşık %20'sinin geçtiği kritik bir deniz yolu konumundadır. İran'ın sunduğu tehditler, küresel enerji fiyatlarında dalgalanmalara neden olabilmektedir. Project Freedom kapsamında yürütülen refakat operasyonları, yalnızca ABD'nin değil, aynı zamanda Çin, Hindistan ve Güney Kore gibi büyük enerji ithalatçılarının da güvenliğini etkilemektedir. Hegseth, bu ülkelerin bazılarının operasyonlara lojistik destek sağladığını, ancak çoğunun doğrudan askeri katkıdan kaçındığını belirtti. Bu durum, Washington'ın müttefiklerden daha fazla yük alması yönündeki baskıları da beraberinde getiriyor.
Analistlere göre, 500 milyon varillik geçiş rakamı, ABD'nin bölgedeki deniz kontrol gücünün bir göstergesi olarak yorumlanabilir. Ancak bu operasyonların maliyeti, özellikle savaş devam ederken, ABD bütçesi üzerinde önemli bir yük oluşturuyor. "Her geçen gün, İran'daki askeri harcamaların sürdürülebilirliği ve stratejik sonuçları tartışma konusu haline geliyor" diyen Washington merkezli Savunma Araştırmaları Enstitüsü'nden John Reed, "Bölgedeki her yeni sevkiyat, zafer kazanılmış bir savaş hissi yaratmakta ancak uzun vadeli bir çözümün hala uzak görünmesi, Kongre'nin endişelerini artırıyor" değerlendirmesinde bulundu.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin enerji güvenliği ve bölgesel istikrar açısından önem taşımaktadır. Türkiye, enerji ihtiyacının büyük bir bölümünü ithal etmekte olup, Umman Körfezi'nden geçen petrol akışı, küresel fiyatlar üzerinde doğrudan etkilidir. ABD'nin bölgedeki askeri varlığının sürmesi, Türkiye'nin güvenlik politikaları açısından da yakından izlenmektedir. Özellikle İran savaşının yarattığı istikrarsızlık, Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki enerji merkezi olma hedefini ve İran ile olan ticari ilişkilerini etkileyebilir. Türk yetkililerin, bölgedeki gelişmelere karşı diplomatik girişimlerini sürdürmesi ve enerji arzının çeşitlendirilmesine yönelik politikalarını hızlandırması beklenmektedir.
