ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, 18 Haziran Perşembe günü Brüksel'de yaptığı açıklamada, bazı NATO üyelerini savunma harcamaları ve İran savaşına yaklaşımları konusunda sert bir dille eleştirirken, Avrupa'da konuşlu ABD askeri güçlerinin kapsamlı bir incelemeye tabi tutulacağını duyurdu. Hegseth, ittifakın geleceğine yönelik endişelerini dile getirirken, "Bu, bazı ülkelerin sorumluluklarını yerine getirip getirmediğini netleştirmek için yapılan bir gözden geçirmedir" ifadelerini kullandı.
NATO içinde artan gerilim
Hegseth'in açıklamaları, NATO üyesi ülkelerin savunma bütçelerini GSYİH'larının en az yüzde 2'sine çıkarma taahhüdünün yıllardır tam olarak karşılanamaması üzerine geldi. Pentagon şefi, özellikle Almanya ve İtalya gibi büyük ekonomilere sahip ülkelerin bu hedefin gerisinde kalmasını "kabul edilemez" olarak nitelendirdi. Hegseth, "Müttefiklerimiz, ortak savunmamıza adil bir pay vermelidir. Aksi takdirde, ABD'nin Avrupa'daki askeri varlığının boyutunu ve yapısını yeniden değerlendirmek zorunda kalabiliriz" dedi.
Bakan, İran savaşına atıfta bulunarak, bazı NATO üyelerinin Tahran yönetimiyle enerji anlaşmaları ve ticari bağlarını sürdürmesini de eleştirdi. Hegseth, "Terörizmin devlet destekçisi bir rejimle iş yapmak, ittifakın ruhuna aykırıdır. Bu konuda daha net bir duruş bekliyoruz" şeklinde konuştu. ABD'nin, İran'a yönelik yaptırımlarını sıkılaştırması beklenirken, Brüksel'deki bu açıklamalar NATO içinde yeni bir tartışma dalgası başlattı.
Küresel güvenlik mimarisi ve bölgesel yansımalar
Avrupa'daki ABD askeri varlığının gözden geçirilmesi, Soğuk Savaş sonrası dönemin en kapsamlı stratejik değerlendirmelerinden biri olarak görülüyor. ABD’nin Almanya, İtalya, İngiltere ve Belçika gibi ülkelerde on binlerce askeri bulunuyor. Hegseth'in inceleme duyurusu, bu güçlerin bir kısmının Doğu Avrupa'ya veya Pasifik bölgesine kaydırılabileceği yorumlarına yol açtı.
Analistler, bu adımın NATO'nun caydırıcılık kapasitesini zayıflatabileceği uyarısında bulunuyor. Özellikle Rusya'nın Ukrayna savaşını sürdürdüğü bir dönemde, ABD’nin askeri varlığını azaltması veya yeniden yapılandırması, ittifakın doğu kanadındaki ülkelerde endişeyle karşılanıyor. Öte yandan, Hegseth'in İran konusundaki sert söylemi, Körfez ülkeleri ve İsrail ile koordinasyonun artabileceğine işaret ediyor. ABD, Ortadoğu'da İran'ın nüfuzunu sınırlamak için yeni bir strateji geliştirirken, Avrupa'daki müttefiklerinden daha aktif bir rol bekliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye’nin NATO içindeki konumunu doğrudan ilgilendiriyor. Türkiye, savunma harcamalarında yüzde 2 hedefini aşan birkaç müttefikten biri olarak Hegseth'in eleştirilerinin dışında kalıyor. Ancak ABD'nin Avrupa'daki askeri varlığını yeniden yapılandırması, Doğu Akdeniz ve Kafkaslar’daki güç dengesini etkileyebilir. Türkiye, İncirlik ve Kürecik üslerindeki ABD varlığının akıbetini yakından izlemeli. Ayrıca, Hegseth'in İran konusundaki sert tutumu, Türkiye’nin Tahran ile enerji ve ticaret ilişkilerinde ABD baskısını artırabilir. Ankara, NATO’nun iç tartışmalarında aktif bir rol oynarken, kendi çıkarlarını korumak için dengeli bir diplomatik hat izlemek durumunda.
