ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, 26 Ağustos 2021'de Kabil Havalimanı dışında gerçekleştirilen ve 13 ABD askeri ile yaklaşık 170 Afgan sivilin ölümüne yol açan intihar saldırısının beşinci yıl dönümünde, olayda hayatını kaybeden Deniz Piyadelerini onurlandırmak üzere Çarşamba günü bir törene katıldı. Hegseth, törende yaptığı konuşmada, söz konusu askerlerin fedakârlıklarının asla unutulmayacağını vurgulayarak, yaşanan trajedinin millet olarak hafızalardaki yerini koruduğunu belirtti. Saldırı, Taliban'ın Kabil'i ele geçirmesinin ardından ABD'nin Afganistan'dan çekilme sürecinin en kanlı anlarından biri olarak tarihe geçmişti.
Saldırının Arka Planı ve Yaşananlar
ABD'nin 20 yılı aşkın süredir devam eden Afganistan işgali, 31 Ağustos 2021'de tamamlanan geri çekilme ile sona ermişti. Ancak, 15 Ağustos 2021'de Taliban'ın başkent Kabil'i ele geçirmesi, ABD ve müttefiklerinin tahliye operasyonlarını kaosa sürüklemişti. Kabil Havalimanı çevresinde binlerce Afganlının ülkeyi terk etme çabası, güvenlik zafiyetlerini de beraberinde getirmişti. Abbey Gate olarak bilinen ve havalimanının kuzey kapısında bulunan kontrol noktasında, 26 Ağustos 2021'de IŞİD-Horasan (IŞİD-K) bağlantılı bir militanın üzerindeki bombayı patlatması sonucu büyük bir infilak meydana gelmişti. Patlamada aralarında ABD Deniz Piyadeleri ve Donanma sağlık görevlilerinin de bulunduğu 13 asker ile çok sayıda sivil hayatını kaybetmişti. Olay, ABD'nin Afganistan'daki en kanlı günlerinden biri olarak kayıtlara geçmiş ve dönemin Başkanı Joe Biden yönetimine yönelik sert eleştirilere neden olmuştu.
Hayatını kaybeden askerlerin çoğu, tahliye sürecinde sivilleri korumakla görevli Deniz Piyadeleri'ne mensuptu. Saldırının ardından ABD, IŞİD-K'ya yönelik hava saldırıları düzenlemiş ancak örgütün Afganistan'daki varlığı devam etmiştir. Hegseth'in törende yaptığı konuşmada, askerlerin gösterdiği cesaret ve fedakârlığın ülkenin güvenliği için önemine dikkat çekmesi bekleniyor.
Siyasi ve Toplumsal Yankılar
Abbey Gate saldırısı, ABD'de siyasi bir tartışma konusu olmayı sürdürüyor. Özellikle Cumhuriyetçi Parti kanadı, Biden yönetimini çekilme sürecini kötü yönetmekle ve askerlerin ölümünden sorumlu tutmakla suçluyor. Eski Başkan Donald Trump ve destekçileri, Taliban ile yapılan anlaşmanın bu tabloyu hazırladığını savunurken, yönetim yetkilileri ise askerlerin riskli koşullarda görev yaptığını ve tahliye operasyonunun mümkün olan en iyi şekilde sürdürüldüğünü ifade etmişti. Saldırının beşinci yıl dönümünde düzenlenen bu anma töreni, hem kayıpların yasını tutma hem de ulusal birliği vurgulama amacı taşıyor.
Öte yandan, ABD'nin Afganistan'dan çekilmesi, uluslararası toplumda geniş yankı uyandırmış ve NATO müttefikleri arasında güven bunalımına yol açmıştı. Türkiye, Kabil Havalimanı'nın güvenliğinin sağlanmasında önemli bir rol üstlenmiş ancak çekilme sonrası bu görev sona ermişti. Bölgedeki güç dengeleri, Taliban yönetiminin tanınması tartışmaları ve terör örgütlerinin varlığı, uluslararası toplumun gündeminde olmaya devam ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme doğrudan Türkiye'yi ilgilendirmese de, ABD'nin Afganistan'dan çekilmesi bölgesel güvenlik dengelerini derinden etkilemiştir. Türkiye, tarihsel olarak Afganistan'da istikrarın sağlanmasına katkıda bulunmuş ve Kabil Havalimanı'nın işletilmesinde kilit rol oynamıştır. Çekilme sonrası oluşan güç boşluğu, terör örgütlerinin yeniden güçlenmesine zemin hazırlamış, bu da Türkiye'nin sınır güvenliğine yönelik riskleri artırmıştır. Ayrıca, ABD'nin müttefiklik güvenilirliği konusunda yaşanan tartışmalar, Türkiye'nin savunma ve dış politika stratejilerinde kendi kapasitesine daha fazla güvenme eğilimini güçlendirmiştir. Bu bağlamda, Abbey Gate anması, uluslararası koalisyonların kırılganlığını hatırlatırken, Türkiye'nin bölgesel istikrar için üstlenebileceği rollerin önemini öne çıkarmaktadır.
