ABD Çalışma Bakanlığı'nın haziran ayına ilişkin açıkladığı istihdam raporu, piyasalarda karışık bir tablo ortaya koydu. Tarım dışı istihdam, beklentilerin oldukça altında kalarak yalnızca 209 bin kişi artarken, işsizlik oranı yüzde 3,6'ya geriledi. Rapordaki en dikkat çekici detay ise aylık ücret artışlarının yüzde 0,4 ile beklentilerin üzerinde gerçekleşmesi oldu. Bu durum, iş gücü piyasasında hala bir sıkılık olduğuna işaret ederken, Federal Rezerv'in (Fed) politika patikasına ilişkin belirsizlikleri de beraberinde getirdi.
Gelişmenin Arka Planı: Enflasyonla Mücadelede Yeni Bir Safha
Haziran istihdam raporu, Fed'in son bir yıldır agresif faiz artırımlarıyla yürüttüğü enflasyonla mücadelenin bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor. Mayıs ayında 339 bin kişiyle güçlü gelen istihdam verisi, Haziran'da 225 bin olan piyasa beklentisinin bile altında kaldı. Ancak işsizlik oranının yüzde 3,7'den yüzde 3,6'ya düşmesi ve ortalama saatlik kazançların yıllık bazda yüzde 4,4 artış göstermesi, iş gücü piyasasının hala dirençli olduğunu gösteriyor. Fed Başkanı Jerome Powell, daha önce yaptığı açıklamalarda, iş gücü piyasasındaki sıkılığın enflasyonla mücadelede bir engel teşkil ettiğini ve ücret artışlarının hizmet enflasyonuna yansıdığını vurgulamıştı. Öte yandan, raporda bir önceki aya ait veriler de aşağı yönlü revize edildi. Nisan ayı istihdam artışı 294 binden 217 bine, Mayıs ayı ise 339 binden 306 bine çekildi. Bu revizyonlar, iş gücü piyasasındaki yavaşlamanın daha önce tahmin edilenden daha erken başlamış olabileceğine işaret ediyor.
Enflasyon cephesinde ise, "kırpılmış ortalama" (trimmed mean) enflasyon verileri daha olumlu bir resim çiziyor. Cleveland Fed tarafından hesaplanan ve uç değerleri ayıklayan bu gösterge, mayıs ayında yıllık bazda yüzde 6,1'den yüzde 5,9'a geriledi. Bu, enflasyonun tabana yayıldığını ve çekirdek enflasyonun ılımlılaştığını gösteriyor. Manşet enflasyon ise haziranda yıllık yüzde 3,0 ile son iki yılın en düşük seviyesine indi. Ancak Fed'in tercih ettiği çekirdek PCE enflasyonu hala yüzde 4,6 seviyesinde bulunuyor. Bu nedenle, piyasalar temmuz ayındaki Fed toplantısında 25 baz puanlık bir faiz artırımını yüzde 92 olasılıkla fiyatlarken, yıl sonuna kadar ikinci bir artırım için net bir fikir birliği oluşmuş değil.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Gelişmekte Olan Piyasalara Yansımalar
ABD iş gücü piyasasındaki soğuma, küresel piyasalar tarafından dikkatle izleniyor. Güçlü bir ABD ekonomisi, küresel talebi canlı tutarken, Fed'in şahin duruşu gelişmekte olan ülkelerden sermaye çıkışına neden olabiliyor. Haziran raporunun ardından ABD 10 yıllık tahvil faizleri yüzde 4,08'e gerilerken, dolar endeksi (DXY) 100,5 seviyesine kadar indi. Bu durum, gelişmekte olan ülke para birimlerine kısa vadeli bir nefes aldırdı. Özellikle Asya piyasalarında Çin yuanı ve Güney Kore wonu dolar karşısında değer kazanırken, Türk lirası da bu hareketten sınırlı da olsa olumlu etkilendi. Ancak bu rahatlamanın kalıcı olup olmayacağı, Fed'in önümüzdeki aylardaki veri bağımlı kararlarına bağlı. Küresel tarafta, Euro Bölgesi'nde enflasyonun haziranda yüzde 5,5'e gerilemesine karşın, Avrupa Merkez Bankası (ECB) faiz artırımlarına devam ediyor. ECB Başkanı Christine Lagarde, temmuz ayında faiz artırımına gidileceğini işaret etti. Bu durum, gelişmiş ülke merkez bankalarının senkronize sıkılaştırmasının küresel büyümeyi yavaşlatabileceği endişelerini canlı tutuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD istihdam ve enflasyon verilerindeki bu gelişmeler, Türkiye ekonomisi için karmaşık bir tablo sunuyor. Doların zayıflaması kısa vadede TL üzerindeki baskıyı azaltsa da, Fed'in faiz artırım döngüsünün devam etmesi durumunda gelişmekte olan ülkelerden sermaye çıkışı hızlanabilir. Bu da Türkiye'nin cari açık finansmanını ve döviz rezervlerini olumsuz etkileyebilir. Diğer yandan, küresel talepteki yavaşlama ihracat gelirlerini düşürebilir. Enflasyon cephesinde ise, ABD'deki ılımlılaşma emtia fiyatları üzerinden ithalat maliyetlerini hafifletebilir. Ancak Türkiye'nin kendi yapısal enflasyon sorunları göz önüne alındığında, bu dışsal faktörlerin etkisi sınırlı kalacaktır. Merkez Bankası'nın yeni başkan Hafize Gaye Erkan önderliğinde başlattığı faiz artırım süreci, bu küresel konjonktürde daha da önem kazanıyor.
