Hamas, abluka altındaki Gazze Şeridi'nde yedi yılı aşkın süredir fiilen yürüttüğü sivil yönetim yapısını feshetti. Grubun sözcülerinden İsmail el-Sevabte, yaptığı yazılı açıklamada, Hükümet Acil Durum Komitesi Başkanı Muhammed el-Ferra'nın istifasını resmen sunduğunu ve bu adımla birlikte Hamas'ın Gazze'deki sivil yönetim organlarının faaliyetlerine son verildiğini duyurdu. Karar, Filistinliler arası uzlaşı çabaları ve El Fetih ile Hamas arasındaki siyasi bölünmeyi sona erdirme yönündeki baskıların yoğunlaştığı bir dönemde geldi.
Gelişmenin arka planı
Hamas, 2007 yılında Gazze Şeridi'ni El Fetih'ten kopararak tek başına yönetime başlamış ve o tarihten bu yana İsrail ablukası altındaki bölgede ayrı bir sivil idare kurmuştu. Bu yapı, eğitimden sağlığa, adaletten altyapıya kadar birçok kamu hizmetini yürütüyordu. Ancak yıllar süren iç bölünme, Filistin Yönetimi'nin Batı Şeria'daki meşruiyetini ve Gazze üzerindeki iddiasını zayıflatırken, bölge halkı da iki ayrı yönetim arasında sıkışmış durumdaydı. Uzlaşı görüşmeleri zaman zaman ilerleme kaydetse de, temel sorunlar çözülememişti. Hamasi kaynaklar, fesih kararının ‘ulusal birliği teşvik etmek ve Filistin Yönetimi'nin Gazze'deki sorumluluklarını üstlenmesini kolaylaştırmak’ amacı taşıdığını belirtiyor. Ancak Filistin Yönetimi'nin (FY) Gazze'ye dönüş koşulları ve güvenlik düzenlemeleri henüz netleşmiş değil.
Muhammed el-Ferra'nın istifası, Hamas'ın sivil kanadının dağılma sürecinde sembolik bir adım olarak değerlendiriliyor. Daha önce benzer girişimler yaşanmış, ancak taraflar arasındaki siyasi ve güvenlik uyuşmazlıkları nedeniyle başarısız olmuştu. Bu kez, İsrail'in Gazze'ye yönelik saldırılarının ardından gelen uluslararası baskının etkili olduğu yorumları yapılıyor. Hamas'ın askeri kanadı İzzeddin el-Kassam Tugayları ise yönetim yapısındaki bu değişiklikten doğrudan etkilenmeyecek. Analistler, grubun siyasi ve askeri aygıtını ayrıştırma çabasının, uluslararası toplum nezdinde meşruiyet kazanma girişimi olarak da okunabileceğini ifade ediyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Gazze'deki yönetim değişikliği, yalnızca Filistin iç siyasetini değil, bölgedeki tüm aktörleri ilgilendiriyor. Mısır ve Katar'ın arabuluculuğunda yürütülen uzlaşı müzakereleri, İsrail'in Gazze'ye yönelik ambargosunu hafifletme ve yeniden imar sürecini hızlandırma potansiyeli taşıyor. Ancak İsrail, Hamas'ın siyasi varlığını tanımama konusunda ısrarcı; bu nedenle Filistin Yönetimi'nin Gazze'de tam yetkiyle görev yapması halinde durumun değişebileceği belirtiliyor. ABD ve Avrupa Birliği de uzun süredir Filistinliler arası uzlaşıyı teşvik ediyor, ancak Hamas'la doğrudan temas kurmaktan kaçınıyor. Bölgesel düzeyde ise Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi ülkeler, Filistin Yönetimi'nin Gazze'de yeniden denetim kurmasını, istikrar ve yatırım için gerekli görüyor. Diğer yandan, İran destekli Hamas'ın sivil yapısını feshetmesi, Tahran'ın Filistin sahasındaki nüfuzunu sınırlayabilecek bir gelişme olarak da yorumlanabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Filistin davasına verdiği tarihsel destek ve Hamas'la kurduğu siyasi temaslar nedeniyle Gazze'deki gelişmeleri yakından izliyor. Ankara, bir yandan Filistin Yönetimi ile ilişkilerini sürdürürken, diğer yandan Hamas'ın siyasi kanadı ile de diyalog halinde. Bu nedenle yönetim yapısının feshi, Türkiye'nin Filistin politikasında bir denge arayışına girmesine yol açabilir. Türkiye'nin arabuluculuk girişimleri ve Katar ile koordineli çalışması, sürecin Filistin lehine sonuçlanmasına katkı sağlayabilir. Öte yandan, Hamas'ın sivil yönetimden çekilmesi, Gazze'de oluşabilecek yönetim boşluğunun bölgesel güvenliği tehdit etme riskini de beraberinde getiriyor. Türkiye'nin bu süreçte istikrarı destekleyici bir rol üstlenmesi beklenir.
