ABD'de yaşayan Haitililer, Geçici Koruma Statüsü'nün (TPS) sona ermesinin ardından sınır dışı edilme korkusu yaşıyor. Toplum liderleri, bu belirsizliğin aileleri parçalayabileceğini ve ülke genelinde iş gücü sıkıntısına yol açabileceğini belirtiyor. Haiti toplumunun önde gelen isimlerinden biri, Newsweek'e yaptığı açıklamada, korkunun hızla yayıldığını ve birçok kişinin geleceğe dair umutsuzluk içinde olduğunu söyledi.
TPS'nin Sona Ermesi ve Yasal Belirsizlik
Geçici Koruma Statüsü (TPS), doğal afet veya silahlı çatışma gibi geçici koşullar nedeniyle ülkelerine dönemeyen bireylere ABD'de kalma hakkı tanıyan bir göçmenlik statüsüdür. Haiti, 2010 yılında yaşanan yıkıcı depremin ardından bu kapsama alınmıştı. Ancak Trump yönetimi, 2017'de bu statüyü sona erdirme kararı almış, ardından gelen yasal itirazlar ve mahkeme kararları süreci uzatmıştı. Şimdi ise Biden yönetimi, TPS'nin 3 Şubat 2024'te sona ereceğini duyurdu. Bu tarihten sonra yaklaşık 100 bin Haitili, yasal statüsünü kaybedecek.
Haiti toplum liderleri, bu durumun yalnızca bireyleri değil, aynı zamanda ABD ekonomisini de etkileyeceğini vurguluyor. Özellikle sağlık, inşaat ve tarım sektörlerinde çalışan Haitililer, bu alanlarda ciddi iş gücü açığı oluşturacak. Florida ve New York gibi büyük Haiti nüfusunun olduğu eyaletlerde, işletmeler yetenekli çalışanlarını kaybetme endişesi taşıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
TPS'nin sona ermesi, sadece ABD'yi değil, aynı zamanda Haiti'nin kendisini de derinden etkileyecek. Haiti, siyasi istikrarsızlık, çete şiddeti ve ekonomik çöküşle mücadele ederken, ABD'deki Haitililerin göndereceği para transferleri (remittance) ülke ekonomisi için hayati önem taşıyor. Dünya Bankası verilerine göre, 2022'de Haitililer yurt dışından ülkelerine yaklaşık 4,5 milyar dolar gönderdi; bu, ülkenin gayri safi yurt içi hasılasının yaklaşık %22'sine denk geliyor. Bu gelirlerin kesilmesi, Haiti'deki insani krizi daha da derinleştirebilir.
Öte yandan, TPS'nin sona ermesi, göçmenlik politikaları üzerine küresel bir tartışmayı da yeniden gündeme getiriyor. İnsan hakları örgütleri, geçici koruma statülerinin kalıcı çözümlere dönüştürülmesi gerektiğini savunurken, bazı göçmenlik karşıtı gruplar ise bu tür politikaların yasadışı göçü teşvik ettiğini iddia ediyor. Bu tartışma, Avrupa ve diğer bölgelerde de benzer göçmenlik politikalarını etkileyebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, tarihsel olarak göçmen ve sığınmacı krizleriyle yakından ilgilenen bir ülke olarak, bu gelişmeyi dikkatle takip etmelidir. ABD'nin TPS kararı, gelişmiş ülkelerin geçici koruma politikalarının uzun vadeli istikrarı ne kadar sağlayabildiği konusunu yeniden tartışmaya açıyor. Türkiye'nin Suriyeli sığınmacılara yönelik uyguladığı geçici koruma rejimi, benzer tartışmalara yol açabilir. Ayrıca, Haiti'deki ekonomik istikrarsızlık, Karayipler'deki göç rotalarını etkileyebilir ve bu durum, uluslararası toplumun göç yönetimine yönelik iş birliğini zorunlu kılar. Türkiye, bu tür küresel göç sorunlarında deneyimini paylaşarak uluslararası platformlarda daha aktif bir rol oynayabilir.
