Haiti'de bir dernek, Afro-Brezilya kökenli bir dövüş sanatı olan kapoeira dersleri düzenleyerek toplumsal şiddeti azaltmayı ve sosyal bütünleşmeyi teşvik etmeyi amaçlıyor. Derneğin kurucusu Rodney Jean Marc, The Observers ekibine yaptığı açıklamada, kapılarının herkese açık olduğunu, "hatta silahlı çetelerdeki çocuklara bile" ulaşmayı hedeflediklerini söyledi. Bu girişim, ülkede artan çete şiddeti ve istikrarsızlık ortamında bir umut ışığı olarak görülüyor.
Kapoeira ile Şiddetsiz Direniş
Haiti, son yıllarda siyasi kriz, ekonomik çöküş ve çete şiddetiyle boğuşuyor. Başkent Port-au-Prince'in büyük bölümü silahlı grupların kontrolünde. Bu ortamda Rodney Jean Marc liderliğindeki dernek, gençlere alternatif bir yaşam sunmak için kapoeira gibi disiplin ve saygı temelli bir sanatı kullanıyor. Kapoeira, kölelik döneminde Brezilya'da ortaya çıkmış, müzik ve dansla iç içe bir dövüş sanatı. Haiti'de de benzer şekilde toplumsal dayanışmayı güçlendirebileceği düşünülüyor.
Jean Marc, "Amacımız çocukları ve gençleri sokaklardan, şiddetten uzak tutmak. Kapoeira onlara özgüven, disiplin ve bir aidiyet duygusu kazandırıyor" diyor. Dernek, özellikle risk altındaki mahallelerde düzenli antrenmanlar yapıyor. Katılımcılar arasında eski çete üyeleri de var. Jean Marc, "Silahlı çetelerde yer almış çocuklar bile bize gelebilir. Onları yargılamıyoruz, topluma kazandırmaya çalışıyoruz" sözleriyle kapsayıcı yaklaşımı vurguluyor.
Uzmanlar, spor ve sanat temelli programların çatışma bölgelerinde gençleri radikalleşmeden koruyabileceğini belirtiyor. Ancak Haiti'de bu tür girişimler güvenlik riskleri ve kaynak yetersizliği nedeniyle sınırlı kalıyor. Dernek, uluslararası bağışçılardan destek bekliyor.
Haiti'nin İçinde Bulunduğu Kriz ve Uluslararası Boyut
Haiti, 2021'de Devlet Başkanı Jovenel Moise'nin suikasta kurban gitmesinin ardından derin bir siyasi boşluğa düştü. Çeteler başkentin yüzde 80'ini kontrol ediyor ve seçimler defalarca ertelendi. Birleşmiş Milletler, ülkeye çok uluslu güvenlik desteği sağlamak için Kenya liderliğinde bir misyon konuşlandırmayı planlıyor. Ancak bu misyon da çeşitli zorluklarla karşılaşıyor.
Kapoeira girişimi, tabandan gelen bir barış çabası olarak dikkat çekiyor. Haiti'nin sorunlarına askeri çözümlerin ötesinde, toplumsal rehabilitasyon ve eğitim programlarının da gerekli olduğunu gösteriyor. Benzer projeler, Kolombiya ve Brezilya gibi ülkelerde de çete şiddetiyle mücadelede kullanılmış ve olumlu sonuçlar alınmıştı. Haiti'de ise bu tür çabalar henüz emekleme aşamasında.
Uluslararası toplum, Haiti'ye insani yardım ve güvenlik desteği konusunda isteksiz. ABD ve Avrupa ülkeleri, ülkedeki kaos ortamında etkili bir strateji geliştirmekte zorlanıyor. Kapoeira derneği gibi yerel inisiyatifler, devlet otoritesinin olmadığı yerlerde boşluğu doldurmaya çalışıyor. Ancak bu tür girişimlerin sürdürülebilir olması için mali ve lojistik desteğe ihtiyaç var.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Haiti'deki kapoeira girişimi, doğrudan Türkiye'nin dış politika veya güvenlik gündeminde yer almasa da, Türkiye'nin son yıllarda Afrika ve Latin Amerika'da artan insani diplomasi çabalarıyla dolaylı olarak ilişkilendirilebilir. Türkiye, Birleşmiş Milletler barışı koruma misyonlarına katkı sağlıyor ve kalkınma yardımlarıyla öne çıkıyor. Haiti gibi istikrarsız bölgelerde spora dayalı sosyal uyum programları, Türkiye'nin sivil toplum kuruluşları aracılığıyla destekleyebileceği projeler arasında. Ayrıca, bu tür girişimler, çatışma çözümünde yumuşak güç unsurlarının önemini gösteriyor; Türkiye'nin de benzer modelleri kendi bölgesinde uygulama potansiyeli var. Ancak Türkiye'nin Haiti'ye yönelik somut bir politikası bulunmuyor; bu haber, küresel ölçekte sivil toplum inisiyatiflerinin barış inşasındaki rolüne dair bir örnek olarak değerlendirilebilir.
