Haiti Dışişleri Bakanı, ülkedeki çete şiddetiyle mücadele için görevlendirilen uluslararası gücün yenilenmesinin, Aralık ayında yapılması planlanan seçimler öncesinde güvenliğin sağlanması için zorunlu olduğunu açıkladı. Bakan, mevcut mandanın süresinin dolmasının ardından uluslararası toplumun bu göreve devam etmesi gerektiğini vurguladı.
Gelişmenin Arka Planı
Haiti, yıllardır süren siyasi istikrarsızlık ve ekonomik çöküşün yanı sıra, başkent Port-au-Prince'in büyük bölümünü kontrol eden silahlı çetelerin şiddetiyle boğuşuyor. 2021'de Devlet Başkanı Jovenel Moïse'in suikaste kurban gitmesinin ardından ülkedeki güvenlik durumu daha da kötüleşti. Çeteler; cinayet, kaçırma, tecavüz ve haraç toplama gibi suçları rutin hale getirdi. Birleşmiş Milletler verilerine göre, son bir yılda binlerce kişi hayatını kaybetti ve yüz binlerce kişi yerinden edildi.
Bu koşullar altında, Ekim 2023'te Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, Kenya liderliğinde çok uluslu bir güvenlik destek misyonu (MSS) kurulmasını onayladı. Görev gücü, Haitili polise çetelerle mücadelede destek vermek ve insani yardım koridorlarını açmakla görevlendirildi. Ancak görev gücünün konuşlandırılması aylar aldı ve kaynak yetersizliği nedeniyle etkisi sınırlı kaldı. Kenya'dan gelen polis birlikleri dışında, birkaç ülke daha personel taahhüt etti; fakat toplam sayı beklenenin altında kaldı.
Seçimler ve Güvenlik İkilemi
Haiti hükümeti, Aralık 2024'te genel seçimler düzenlemeyi planlıyor. Ancak ülkenin büyük bölümünde güvenlik sağlanamadığı için seçimlerin sağlıklı bir şekilde yapılması neredeyse imkânsız görünüyor. Dışişleri Bakanı, uluslararası görev gücünün yenilenmesinin seçimlerin güvenliği için hayati olduğunu belirtti. Bakan, "Mevcut misyonun mandası sona ererse, seçim süreci sekteye uğrar ve ülke daha da kaosa sürüklenir" dedi. Uluslararası toplumun Haiti'ye olan taahhüdünü sürdürmesi gerektiğini vurguladı.
BM Güvenlik Konseyi'nin görev gücünün mandasını yenilemesi bekleniyor. Ancak bazı ülkeler, görevin maliyeti ve riskleri konusunda isteksiz. ABD ve Kanada, lojistik destek sağlasa da asker göndermeye sıcak bakmıyor. Kenya ise görev gücünün bir parçası olmaya devam edeceğini açıkladı, fakat ek kaynak ihtiyacı var. Haiti hükümeti, uluslararası bağışçılardan daha fazla finansal ve teknik destek çağrısı yapıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Haiti'deki istikrarsızlık, Karayipler ve Latin Amerika için güvenlik riski oluşturuyor. Çete şiddeti, bölgesel göç dalgalarını tetikliyor; binlerce Haitili, komşu ülkelere ve ABD'ye sığınmaya çalışıyor. Bu durum, bölge ülkeleri arasında gerilime yol açıyor. Özellikle Dominik Cumhuriyeti, sınır güvenliğini artırmış ve Haitili mültecilere yönelik sert politikalar izliyor. ABD ise Haiti'den gelen göçü engellemek için deniz ve kara sınırlarında önlemler alıyor.
Uluslararası toplum, Haiti'nin yeniden inşası için uzun vadeli bir strateji geliştirmek zorunda. Sadece güvenlik desteği yeterli değil; siyasi diyalog, ekonomik kalkınma ve yolsuzlukla mücadele de şart. BM, son raporlarında Haiti'deki insani krizin derinleştiğini ve çetelerin kontrolünün genişlediğini belirtiyor. Görev gücünün yenilenmesi, kısa vadeli bir çözüm olsa da, kalıcı istikrar için kapsamlı bir yaklaşım gerekiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Haiti'deki gelişmeler, doğrudan Türkiye'nin güvenlik veya ekonomik çıkarlarını etkilemese de, küresel istikrar ve insani sorumluluk açısından önem taşıyor. Türkiye, son yıllarda Latin Amerika ve Karayipler ile ilişkilerini geliştirme çabasında. Haiti'ye yönelik insani yardımlar ve BM misyonlarına katkı, Türkiye'nin uluslararası alanda görünürlüğünü artırabilir. Ayrıca, çete şiddetinin yol açtığı göç dalgaları, dolaylı olarak Avrupa ve ABD'yi etkileyerek küresel göç yönetimi tartışmalarını derinleştiriyor. Türkiye, kendi bölgesindeki göç deneyimiyle bu tartışmalara katkı sunabilir. Ancak öncelikli olarak, Türkiye'nin Haiti'ye yönelik somut bir politikası bulunmuyor; gelişmeler daha çok izleyici konumunda.
