Haiti'nin başkenti Port-au-Prince yakınlarındaki Kenscoff kasabasında düzenlenen silahlı çete saldırısında en az 47 kişi hayatını kaybetti. Yetkililer, saldırının Cuma gecesi gerçekleştiğini ve çete üyelerinin evleri ateşe verdiğini, sokaklarda rastgele ateş açtığını bildirdi. Bu olay, ülkede güvenlik durumunun ne kadar kırılgan olduğunu bir kez daha gözler önüne sererken, polis güçleri ile saldırıyı protesto eden vatandaşlar arasında gergin anlar yaşandı. Yerel halk, polisin yetersizliğini ve hükümetin çetelere karşı etkisiz kaldığını dile getirerek tepkisini gösterdi.
Kenscoff'ta güvenlik endişeleri yeniden alevlendi
Kenscoff, başkentin yukarısında yer alan ve son dönemde suç oranlarının düştüğü nadir bölgelerden biri olarak biliniyordu. Bu nedenle saldırı, hem halk hem de yetkililer açısından büyük bir şok etkisi yarattı. Saldırının arkasında hangi çetenin olduğu henüz doğrulanmış değil, ancak bölgede faaliyet gösteren '5 Segond' çetesiyle bağlantılı olduğu düşünülüyor. Saldırının, hükümetin çetelere karşı başlattığı operasyonlara bir misilleme mi olduğu yoksa toprak anlaşmazlığından mı kaynaklandığı soruları gündemdeki yerini koruyor.
Olay sonrası Kenscoff sokaklarında toplanan kalabalık, polis araçlarına taşlarla saldırdı ve yolları kapattı. Göstericiler, 'Adalet istiyoruz' ve 'Sessiz kalmayacağız' sloganları attı. Polis ekipleri ise kalabalığı dağıtmak için göz yaşartıcı gaz kullandı. Başbakan Garry Conille, olayı 'trajik' olarak nitelendirirken, güvenlik güçlerinin saldırganları yakalamak için seferber edildiğini açıkladı. Ancak halkın güveni sarsılmış durumda; birçok kişi, hükümetin söz verdiği güvenlik reformlarının hayata geçirilmediğini savunuyor.
Haiti Ulusal Polisi Sözcüsü Lionel Lazarre, yaptığı açıklamada, 'Bu saldırı, halkımıza ve devletimize yönelik bir meydan okumadır. Suçluların adalet önüne çıkarılması için her türlü çabayı göstereceğiz' dedi. Ancak polisin, çetelerle başa çıkacak donanıma ve personele sahip olmadığı biliniyor. Haiti'de şu anda yaklaşık 9 bin polis bulunurken, ülkenin 11 milyonluk nüfusu düşünüldüğünde bu sayının yetersiz olduğu uzmanlarca sıklıkla dile getiriliyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu saldırı, Haiti'nin karşı karşıya olduğu güvenlik krizinin ne kadar derinleştiğini gösteriyor. Birleşmiş Milletler verilerine göre, yılın başından bu yana çete şiddeti nedeniyle 3 bin 500'den fazla kişi hayatını kaybetti. Saldırı, ülkeye destek için gönderilen Kenya liderliğindeki uluslararası polis misyonunun etkinliğini de tartışmaya açtı. Misyon, geçtiğimiz aylarda Port-au-Prince'in bazı bölgelerinde kontrolü sağlamayı başarmıştı, ancak Kenscoff gibi kırsal bölgelerde çeteler hâlâ rahatça hareket edebiliyor.
Haiti, uzun süredir siyasi istikrarsızlık, yoksulluk ve doğal afetlerle boğuşuyor. 2021'de Devlet Başkanı Jovenel Moise'nin suikasta uğramasının ardından ülkede kaos ortamı daha da artmıştı. Çeteler, o tarihten bu yana başkent Port-au-Prince'in büyük bir kısmını kontrol altına almış durumda. Uluslararası toplumun desteği ise yetersiz kalıyor; ABD ve diğer ülkelerin vatandaşlarını tahliye etmesi, ülkenin ne kadar tehlikeli bir durumda olduğunu ortaya koyuyor. Uzmanlar, Haiti'nin bir 'başarısız devlet' olma yolunda ilerlediği konusunda uyarılarda bulunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Haiti'deki bu güvenlik krizi, doğrudan Türkiye'yi ilgilendiren bir gelişme olmamakla birlikte, küresel güvenlik mimarisindeki zaafların bir yansıması olarak değerlendirilebilir. Türkiye, Birleşmiş Milletler barışı koruma misyonlarında aktif rol oynayan bir ülke olarak, Haiti gibi kırılgan devletlerdeki istikrarsızlığın bölgesel ve küresel güvenliğe etkilerini yakından izlemektedir. Ayrıca, bu tür krizler, uluslararası toplumun kalkınma yardımlarının ve güvenlik reformlarının önemini artırmakta; Türkiye'nin Afrika ve Karayipler'deki insani yardım ve kalkınma iş birliği politikaları açısından dersler çıkarılmasına yol açmaktadır. Haiti'deki durum, devlet otoritesinin zayıflaması durumunda çete şiddetinin nasıl tırmanabileceğini göstermesi bakımından, Türk dış politikasının istikrar ve güvenlik öncelikleriyle örtüşen bir perspektif sunmaktadır.
