Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres, Filistinli mültecilere yardım ve çalışma ajansı UNRWA’nın (UN Relief and Works Agency for Palestine Refugees in the Near East) ciddi bir finansal krizle ve artan operasyonel kısıtlamalarla karşı karşıya olduğu uyarısında bulundu. Guterres, bu durumun ajansın işgal altındaki Filistin toprakları da dahil olmak üzere tüm bölgede hayati önem taşıyan eğitim, sağlık ve sosyal hizmetleri sürdürme kabiliyetini tehdit ettiğini vurguladı. BM Genel Sekreteri, uluslararası topluma acil destek çağrısı yaparak, UNRWA’nın çalışmalarının durması halinde milyonlarca Filistinli mültecinin insani krizle karşı karşıya kalacağını ifade etti.
Krizin Arka Planı ve Boyutları
UNRWA, 1949 yılında kurulduğundan bu yana Filistinli mültecilere temel hizmetler sunuyor. Ancak son yıllarda ajans, başta ABD olmak üzere bazı büyük bağışçıların finansmanı kesmesi veya azaltması nedeniyle kronik bir bütçe açığıyla boğuşuyor. 2018’de ABD’nin yardımı tamamen durdurması, ajansı zora sokmuş, diğer ülkelerin geçici katkılarıyla kısmen telafi edilmeye çalışılmıştı. Guterres’in açıklamaları, ajansın mevcut bütçe açığının 75 milyon dolar civarında olduğunu ve eğer acil fon sağlanmazsa Eylül ayına kadar okullarını kapatmak zorunda kalabileceğini ortaya koyuyor. UNRWA, sadece Batı Şeria ve Gazze’de değil, Ürdün, Lübnan ve Suriye’deki Filistinli mülteci kamplarında da hizmet veriyor. Ajans, yaklaşık 5.7 milyon kayıtlı mülteciye eğitim, sağlık, altyapı ve acil yardım sağlıyor. Bölgedeki istikrarsızlığın artması ve Suriye iç savaşının yarattığı yeni mülteci dalgaları, UNRWA’nın yükünü daha da ağırlaştırdı.
Bölgesel ve Küresel Boyut
UNRWA’nın karşı karşıya olduğu kriz, sadece insani bir sorun değil, aynı zamanda jeopolitik bir krize dönüşme potansiyeli taşıyor. Ajansın hizmetlerinin aksaması, Filistinli mülteciler arasında umutsuzluğu artırarak radikalleşmeye ve bölgesel istikrarsızlığa yol açabilir. İsrail-Filistin çatışmasının çözümsüzlüğüne eklenen bu durum, iki devletli çözümü daha da zora sokuyor. Arap ülkeleri ve Avrupa Birliği, UNRWA’ya desteği sürdürse de, ABD’nin tutumu ve bazı İsrailli yetkililerin ajansı “Filistin meselesini canlı tutmakla” suçlaması, krizi derinleştiriyor. Diğer taraftan, İsrail’in UNRWA’ya yönelik operasyonel kısıtlamaları, Gazze ve Batı Şeria’da ajansın faaliyetlerini zorlaştırıyor. Bu gelişmeler, küresel insani yardım sisteminin Filistin özelindeki kırılganlığını gösteriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, tarihsel olarak Filistin davasına güçlü destek vermiş ve UNRWA’ya düzenli katkı sağlayan ülkeler arasında yer almıştır. UNRWA’nın krizi, Türkiye’nin Orta Doğu’daki nüfuzunu kullanarak arabuluculuk yapma ve insani yardım diplomasisini güçlendirme fırsatı sunuyor. Ayrıca, Gazze’deki insani durumun kötüleşmesi, Türkiye’nin Doğu Akdeniz enerji politikaları ve bölgesel güvenlik çıkarları açısından risk oluşturabilir. Türkiye’nin, başta İslam İşbirliği Teşkilatı olmak üzere uluslararası platformlarda UNRWA’ya destek çağrılarını artırması beklenebilir.
